Polityka o historii

Dlaczego tuż po wojnie to Łódź stała się najważniejszym miastem w Polsce? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” rozmawiamy o niezwykłym czasie, gdy powojenna Łódź przejęła rolę centrum życia intelektualnego i artystycznego. Zrujnowana Warszawa nie była jeszcze gotowa do odbudowy, dlatego przez kilka lat to Łódź funkcjonowała jako jedna z nieformalnych stolic Polski.

Punktem wyjścia jest książka „Pisz do mnie na Łódź! Życie kulturalne i towarzyskie w tymczasowej stolicy”. Jej autorka Małgorzata Czyńska przybliża, jak wyglądała historia Łodzi po 1945 r. i dlaczego miasto kojarzone wcześniej głównie jako Łódź przemysłowa stało się przestrzenią intensywnego życia kulturalnego.

Przyjeżdżali tu pisarze, filmowcy i artyści, swoje miejsce znalazły wydawnictwa, redakcje, teatry i uczelnie (powstał Uniwersytet Łódzki czy późniejsza łódzka filmówka). W rozmowie pojawiają się postaci takie jak Aleksander Ford czy Katarzyna Kobro. Staramy się odpowiedzieć na pytanie o to, czym Łódź wtedy była: miejscem chaosu, energii czy ogromnego głodu kultury? To opowieść o krótkim momencie, gdy życie w powojennej Łodzi stało się symbolem odbudowy polskiej kultury i nowego początku po katastrofie wojny.

Czy wystawianie ciał dawnych władców to wciąż temat tabu, a Egipcjanie naprawdę pogubili się w tym, kogo skrywają królewskie grobowce? W nowym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Agnieszka Krzemińska sprawdza, czy Wielkie Muzeum Egipskie (GEM Cairo) rzeczywiście rzuca na kolana i jak wygląda nowe muzeum w Kairze na tle legendarnego gmachu na placu Tahrir. Naszym gościem jest archeolog i egiptolog dr Wojciech Ejsmond z PAN, członek Warsaw Mummy Project, z którym odkrywamy najbardziej mroczne i fascynujące sekrety Egiptu.
Rozmawiamy o tym, dlaczego przez wieki mumie egipskie i mumie starożytnego Egiptu traktowano jako panaceum, a mumifikacja w Egipcie oraz balsamowanie zwłok stały się podstawą do produkcji specyficznego lekarstwa, co napędzało handel fałszywkami. Analizujemy mumie, sekrety faraonów, w tym fenomen „mumii dziewicy”, oraz historię Złotej Parady Faraonów, w której 22 królewskie mumie przewieziono do National Museum of Egyptian Civilization. Sprawdzamy, co naprawdę kryje mumia Tutanchamona, jak wyglądała jej historia oraz co skrywał oryginalny sarkofag Faraona. Przyglądamy się również temu, jak mumie są badane współcześnie – dzięki tomografii i analizie DNA badacze mogą wirtualnie „odwijać” bandaże bez dotykania ciała, by sprawdzić, na co chorowali faraonowie.
Archeologia Egiptu to dziś nie tylko piramidy w Gizie czy majestatyczne piramidy w Egipcie, ale też walka o to, by wszystkie zabytki Egiptu i najnowsze odkrycia Egiptu były prezentowane godnie, co pokazuje nam właśnie nowe muzeum egipskie w Kairze. To rozmowa o tym, jak otwarcie muzeum egipskiego w Kairze zmienia egiptologię, dlaczego dawniej publiczne odwijanie mumii było spektaklem i czy klątwa faraona wciąż budzi lęk dokonujących najnowszych odkryć archeologicznych w Egipcie.
Z dr. Wojciechem Ejsmondem rozmawia Agnieszka Krzemińska, „Polityka o historii”.

Czy polscy burmistrzowie w czasie, jakim była II wojna światowa, byli jedynie wykonawcami decyzji niemieckiej administracji, czy też ich rola była bardziej złożona? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” zastanawiamy się, jak funkcjonowała lokalna władza w realiach okupacji i jakie dylematy towarzyszyły codziennym decyzjom urzędników. Naszym gościem jest dr Grzegorz Rossoliński-Liebe, który analizuje realia funkcjonowania administracji w czasie, jakim była okupacja Warszawy.

Rozmawiamy o postaciach takich jak Stefan Starzyński oraz Julian Kulski. Mówimy o tym, jak wyglądało zarządzanie miastem pod kontrolą Niemców. Analizujemy proces tworzenia takich miejsc jak getto w Warszawie.

Kim byli Volksdeutsche i jak wpływali na system władzy? Czy polscy urzędnicy działali w warunkach przymusu? I gdzie przebiegała granica między administracją a odpowiedzialnością za Holokaust?

To rozmowa o decyzjach podejmowanych w ekstremalnych warunkach i o cienkiej granicy między przetrwaniem a współudziałem. Z dr. Grzegorzem Rossolińskim-Liebem rozmawia Marcin Zaremba, „Polityka o historii”.

Czy zamach majowy 1926 był zaplanowany, czy był skutkiem narastającego kryzysu, w jakim znalazła się II Rzeczpospolita? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Marcin Zaremba i prof. Janusz Mierzwa z UJ analizują genezę wydarzeń określanych jako zamach majowy. Jak zamach stanu Piłsudskiego wyglądał w praktyce?

Punktem wyjścia do rozmowy jest sytuacja polityczna i gospodarcza tamtego okresu: niestabilne rządy parlamentarne w II RP, rosnące napięcia społeczne oraz hiperinflacja w Polsce. Przyglądamy się wydarzeniom, które poprzedziły przewrót majowy 1926, m.in. polityce, jaką prowadził Władysław Grabski. Jakie znaczenie miały reformy Grabskiego?

Rozmawiamy o sporach wokół dokumentu, jakim była konstytucja marcowa, a także o wydarzeniach takich jak zabójstwo prezydenta Narutowicza, które stało się symbolem narastających konfliktów politycznych. Jaką rolę odegrał Wincenty Witos i dlaczego jego rząd stał się jednym z impulsów do działań, jakie podjął Piłsudski?

Analizujemy, czym był przewrót majowy i jakie były rządy sanacji, badamy konsekwencje tych wydarzeń i podsumowujemy, jak ukształtowała się sanacja w Polsce. To opowieść o decyzji, która na lata zmieniła polską politykę.

Z prof. Januszem Mierzwą rozmawia Marcin Zaremba, „Polityka o historii”.

Skąd tak naprawdę pochodzą Piastowie? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” analizujemy najnowsze badania genetyczne Piastów, które rzucają inne światło na to, skąd pochodzą Piastowie i jakie jest pochodzenie pierwszej dynastii Polski. Czy to możliwe, że Piastowie byli tutejsi, czy też ich korzenie sięgają dalej, poza ziemie słowiańskie?

Gościem odcinka jest archeolog prof. Andrzej Buko, który opowiada, jak wyglądały początki państwa polskiego. Rozmawiamy o tym, kim byli pierwsi Piastowie, a także jaką rolę odgrywały grody i struktury władzy w czasach, gdy kształtowała się Polska Piastów. Czy nowe odkrycia zmienią nasze myślenie o tym, skąd pochodzą Polacy?

Analizujemy także różnice regionalne (Piastowie mazowieccy), badamy znaczenie Mazowsza i początki Polski Piastów. Czy na tych terenach byli obecni Skandynawowie? Co mówią o tym znaleziska archeologiczne, w tym kamienne grobowce? Ten odcinek wideokastu łączy naukę i historię. Wyjaśniamy tajemnice początków Polski, pokazując, jak współczesne badania zmieniają nasze rozumienie przeszłości. Z prof. Andrzejem Buko rozmawia Agnieszka Krzemińska, „Polityka o historii”.