Seachtain

Tá an t-oileán beag seo ag athrú ar go leor, leor bealaí - ó thaobh na polaitíochta de, ó thaobh an chultúir de agus ó thaobh ár bhféiniúlachta de.


Agus leis na hathruithe sin, tá díospóireacht ag teacht chun cinn arís is arís eile, is é sin, reifreann faoin teorainn agus faoi Éire Aontaithe.


Ach cé comh réadúil is atá an fís sin maidir le hÉire Aontaithe?


Ag Ard Fheis Chonradh na Gaeilge i mBéal Feirste ar na mallaibh, ghlac an eagraíocht le rún ar son ghníomhú i dtreo “Éire Aontaithe ar leas na Gaeilge agus na Gaeltachta”.


Ach le conspóid agus le teannas go minic ina scáil ar aon díospóireacht pholaitiúil faoin nGaeilge – go háirithe ó thuaidh - an bhfuil baol an go dtiocfadh ísliú stádais ar an teanga in Éire Ath-Aontaithe?


Agus í ag taifeadadh beo ag an Ard Feis, phléigh Áine Ní Bhreisleáin taighde úr ar thodhchaí na Gaeilge agus na Gaeltachta in Éirinn Aontaithe leis an údar Róisín Nic Liam (scoláire dochtúireachta PhD in Ollscoil na Banríona), agus le hUachtarán Chonradh na Gaeilge, Ciarán Mac Giolla Bhéin.





Foclóir:


Ag bailiú nirt: Gaining momentum


Dlús: Accerlate or to hasten


Is mithid dúinn: It’s time for us


Claochlaitheach: Transformative


Ionchur: Input


Claonadh: Bias


Ag amharc go cúng: Looking narrowly


Rúin: Motions


Críochdheighilt: Partition


Ualach: Burden


Deis chneasaithe: Opportunity for healing


Uirlis dheighilte: A tool of separation


Dlínse: Jurisdiction


Fréamhaithe: Rooted


Toil: Desire or will


Ionchas: Expectation


Creatlach: Framework


Idirbheartaíocht: Negotiation


Rinneadh muid talamh slán daofa: We took them for granted


Samhail: Model


Am-scála: Time frame


Aineolach: Uninformed or ignorant


Géilleadh: Surrender


Soiléireacht: Clarity


An cheist a chíoradh: To discuss the issue


Beidh seo ar leas..: This will benefit..



See omnystudio.com/listener for privacy information.

Do phobal iargúlta ar chósta thiar thuaidh na tíre, tá an tseirbhís aeir go Baile Átha Cliath riachtanach.


I nDún na nGall, áit nach bhfuil iarnród ná mótarbhealach ar bith ann, tá go leor daoine ag brath ar an aerfort le dul go dtí an phríomhchathair.


Tá an sceideal eitilte mar a bhí ag athrú anois áfach.


Agus leis an athrú sin, tá míshástacht, imní agus fearg ag fás.


Fógraíodh seachtain ó shin go raibh conradh úr PSO sínithe ag an Roinn Iompair le comhlacht eitlíochta.


De réir an amchlár nua, tiocfaidh deireadh le heitiltí fillte i lár an lae idir an dá aerfort.


De réir lucht feachtais ar son chúram ailse, beidh tionchar diúltach ag an sceideal úr ar na céadta duine atá ag fáil cóir leigheas i mBaile Átha Cliath.


Mar sin de, cad é an chúis taobh thiar den athrú amchláir seo?


Agus cad é an chéad chéim eile don phobal nach bhfuil sásta glacadh leis?


Ar Seachtain, ;abhair Áine Ní Bhreisleáin faoin fhearg atá ar an phobal áitiúil i nDún na nGall de bharr na n-athruithe atá le teacht.


Foclóir:


Eitiltí fillte: Return flights


Mí-bhuntáiste eacnamúil: Economic disadvantage


Raflaí: Rumours


Ag reachtáil: Running/Organise


Tairiscint: A tender


Ailse: Cancer


Ag fulaingt: Suffering


Corruair: Sometimes


Otharlann: Hospital


Tromchúiseach: Grave


Cóir leighis: Medical treatment


Galar croí: Heart disease


Imirce: Emigration


Infheistíocht: Investment


Le bheith ar an ghannchuid: To be short on something


Feiliúnach: Suitable


Ciall tráchtála: Commercial sense


Brabús: Profit


Éileamh: Demand


Do Ladar a chur isteach i rud: To weigh in on something or to meddle


Folamh: Empty
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá an sciar is déanaí de na comhaid a bhaineann le Jeffrey Epstein ag cothú ceannlínte nuachta ar fud an domhain i gcónaí, coicís ó foilsíodh iad.
Tá breis agus trí mhilliún comhaid scaoilte sa chuid is déanaí, físeáin, grianghraifeanna, ríomhphoist, téacsanna, agus tuairiscí nuachta fiú.
Tá na mílte ainmneacha luaite sna cáipéisí - cé go bhfuil sé tábhachtach le cur ina luí ar dhaoine nach ionann a bheith luaite sna comhaid is a rá go raibh aon olc nó éagóir déanta ag na daoine sin.
I measc na gcáipéisí atá curtha ar fáil don phobal, tá tagairtí go leor ann d’Éirinn.
Ar Seachtain, glacann an t-iriseoir Ciarán Dunbar muid tríd na snáithíní a cheanglaíonn Jeffery Epstein leis an tír bheag seo.
Foclóir:
Comhaid: Files
Cáipéisí: Documents
Diabhlaíocht: Devilment
Mí-úsáid ghnéis: Sexual abuse
Clár na gciontóirí gnéis: Sex offenders register
Curtha ina leith: He was accused of
Seilbh a ghlacadh ar: To take possession of
Faic: Nothing
Cloí le: Abide by or stick with
Éagóir: wrongdoing
An chloch is mó ar a phaidrín: His greatest concern
Gar: Favour
Teaghlach ríoga na Breataine: British Royal Family
Líomhaint: Allegation
Comhaontú Aoine an Chéasta: Good Friday Agreement
Príomh-ailtire: Main architects
Smál: Stain or taint
Beannacht: Blessing
Ciontaíodh é: He was found guilty
Neamhaird: Ignore
Tá aiféala air: He regrets
See omnystudio.com/listener for privacy information.

I mí an Mheithimh 2020, baineadh siar as daoine ar fud na tíre nuair a chualathas faoi bhás neamhchoitianta buachalla óig i dtuaisceart Bhéal Feirste. Tháinig na póilíní ar chorp Noah Donohoe, a bhí sna luath-dhéaga, i ndraein stoirme i dtuaisceart na cathrach, i bhfad óna theach féin, sé lá tar éis dó imeacht ar iarraidh. Tá go leor ceisteanna ann go fóill faoina bhás agus osclaíodh ionchoisne trí seachtaine ó shin chun iarracht a dhéanamh cuid de na ceisteanna sin a fhreagairt. Ar Seachtain, labhair an t-iriseoir Liam Tunney faoi na bomaití is suntasaí san ionchoisne go dtí seo. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sa bhliain 2005, thiar i gceantar tuaithe i nGaeltacht Dhún na nGall, tharla ionsaí fíochmhar a d’fhág smál ar an phobal ann le breis agus fiche bliain anuas.
Dúnmharaíodh Shaun Duffy, fear a bhí 36 bliain d'aois, ina theach féin tar éis oíche cheiliúrtha ar an 29 Eanáir. Níor cúisíodh éinne as an dúnmharú a tharla bliain is fiche ó shin. Tá achainí úr déanta ag na Gardaí ar dhuine ar bith a bhfuil eolas acu faoi dhúnmharú.
Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin


Foclóir:


An Clochán Liath: Dungloe


Ceantar tuaithe: Rural area


Faoi ghlas: Locked


Stróicthe: Ripped


Ba léir: It was obvious


Saighead: Arrow


Sciathán: Arm


Adhlacóir: Undertaker


Geallghlacadóireacht: Betting


Ar leac an dorais: On the doorstep


Ag cíoradh: Combing


Ráitis: Statements


Feiceálach: Visible


Ráflaí: Rumours


Naimhde: Enemies


Fíochmhar: Savage


Na beithígh: Horses or cattle


Ina sheilbh: In his possession


Leid: Tip or advice


Coiste cróinéara: Coroner's inquest


Ag achainí ar dhaoine: Appealing to people
See omnystudio.com/listener for privacy information.