Seachtain

Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe.





Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais.





In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill.





Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre?





Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht?





Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin








Foclóir:


Léirsithe: Demonstrations


Breosla: Fuel


Iniúchadh: To examine


Iompar: Transport


An Meánoirthear: The Middle East


Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea


Faoiseamh: Relief


Réiteach: Solution


Beart: Package


Scuainí: Queues


Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor


Díomhaoin: Idle


Earraí: Goods


Imníoch: Concerned/anxious


Rogha: Choice


Fiontraí: Entrepreneur


Éiginnteacht: Uncertainty


Costas reachtála: Running cost


Achmhainní nádúrtha: Natural resources


Móin: Turf


Leochaileach: Vulnerable
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is cloch mhíle mhór í caoga bliain d’aois - fágann duine slán le ré amháin, agus cuireann sé tús le ré nua.
­
Ach ní hionann “caoga” an lae inniu agus an chiall a ba leis do na glúnta eile a tháinig romhainn.
­
Agus is fíor é sin, go háirithe i gcás Dháithí Uí Shé, agus a bhreithlá mór féin ag teannadh leis.
­
Le beagnach Tríocha bliain caite aige ar an scáileán teilifíse, is beag duine in Éirinn nach bhfuil aithne súl acu ar Dháithí.
­
Cad é mar a mhothaíonn sé i ndáiríre faoin chloch mhíle mhór seo?
­
Agus cad iad na ceachtanna saoil atá foghlamtha aige ar an aistear go dtí seo?
­
Ar Seachtain, labhair Dáithí le Tessa Fleming.
­
­
Foclóir:
­
Na maidí a scaoileadh le sruth: To let things slide
­
I bhfaiteadh na súl: In the blink of an eye
­
Roic: Wrinkles
­
Maol: Bald
­
Ag tanú: Thinning
­
Ardteist: Leaving Cert
­
Máistir sorcais: Circus master
­
I ndiaidh a chéile: Back-to-back
­
Fir grinn: Clowns
­
Bliain agus leathchéad: 51 years
­
Caid: Football
­
Soineanta: Naive or innocent
­
Domhain: Deep
­
Teoraí: Guide
­
Gealgháireach: Cheerful
­
I gcló: Print
­
Lig do scíth: Relax
­
Póigín gréine: Freckle
­
Breoite: Sick
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beidh vótálaithe i nGaillimh agus Baile Átha Cliath ag caitheamh vóta i bhfothoghcháin Dé hAoine beag seo.


Ghéill Paschal Donohoe a shuíochán Dála i mBaile Átha Cliath Láir i mí na Samhna seo caite chun a dhul ag obair sa Bhanc Domhanda.


Chomh maith leis, tá suíochán an Uachtaráin nua Catherine Connolly le líonadh i nGaillimh Thiar.


Tá 31 iarrthóir san iomlán ag rith sa dá thoghcheantar.


Is iomaí ceist atá i mbéal an phobail agus an toghchán ag teannadh linn.


Tá cúrsaí tithíochta, an costas maireachtála, an inimirce ag croílár an fheachtais sa dá chontae.


Ach cé hiad na hiarrthóirí atá chun cinn go dtí seo?


An buntáiste í líofacht na Gaeilge, go háirithe do mhuintir Chonamara?


Agus cén tionchar a bheidh ag torthaí na dtoghchán seo ar na páirtithe móra agus ar chúrsaí polaitíochta na tíre i gcoitinne?


Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le John Downing, tráchtaire polaitíochta leis an Irish Independent agus Máirín Ní Ghadhra, tráchtaire polaitíochta agus láithreoir TG4.





Foclóir:


Fothoghchán: By-election


Breithiúnas cúirte: Court judgement


Moill: Delay


Stocaireacht: Campaigning


Codarsnacht: Contrast


Toghcheantar/dáilcheantar: Constituency


Bruachbhaile: Suburb


Áibhéil: Exaggeration


Pobalbhreith: Opinion poll


An dallamullóg a chur ar dhuine: To pull the wool over someone’s eyes


Cuarbhóthar: Ring road


Tachta: Choked


Tráth dá raibh: Back in the day


Vóta aistrithe: Transfers


Frithbhunaíochta: Anti-establishment


Teip: Failure


Rogha na coitiantachta: The favourite


Cinniúnach: Decisive


Eachtrannaigh: Foreigners


Iallach a chur ar: To force


Comhaireamh: Count
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maraíodh Natalie McNally, bean sna luath-tríochaidí, i mbéal na Nollag 2022, agus í trí ar pháiste.


Ciontaíodh a iar-pháirtí, Stephen McCullagh, le déanaí as an dúnmharú ina dhiaidh dó iarracht a dhéanamh na póilíní a chur ar strae le linn an fhiosrúcháin.


Chruthaigh sé bréag-ailibí dó féin. Maígh sé go raibh sé ag ‘beoshruthú’ ar Youtube ar feadh sé uair a chloig an oíche a dúnmharaíodh Natalie.


Chomh maith leis sin, rinne sé tréaniarracht an milleán a chur ar iarpháirtí eile de chuid Natalie.


Mar sin, cén dóigh ar tháinig na póilíní ar an fhírinne?


Agus cad é atá i ndán anois do McCullagh?


Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le Tessa Fleming faoin fhiosrúchán, faoin chas cúirte agus faoi McCullagh – iar-chomhghleacaí dá chuid.
­
­
Foclóir:
­
Gean: Affection
­
Torrach: Pregnant
­
Idir dhá comhairle: Unsure or to be on the fence
­
Is léir: it is obvious
­
Tacht: Choke
­
Sádh í: She was stabbed
­
Dúnorgain: Manslaughter
­
An rud is míofaire: The most hideous thing
­
Otharcharr: Ambulance
­
Gabh: Arrest
­
Dodhéanta: Impossible
­
Aisteach: Strange
­
D'ainneoin: Despite
­
Bleachtaire: Detective
­
Bhí an t-ádh dearg air: He was very lucky
­
Comhghleacaí: Colleague
­
De réir a chéile: Bit by bit
­
Miotógaí: Gloves
­
Stócach: Boyfriend
­
Mar sin féin: However
­
Go teoiriciúil: Theoretically
­
Machnamh: Consideration
­
Aiféala: Regret
­
Is ball den Trust Project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá blianta fada caite ag Gráinne McElwain os comhair an cheamara mar láithreoir.


D’fhág sí an mhúinteoireacht meánscoile agus í go fóill sna luath-fichidí chun gairm bheatha a chruthú di féin mar thuairisceoir agus mar láithreoir in earnáil an spóirt.


Ó shin i leith, d’oibrigh sí ag na hócáidí spóirt is mó leis na cainéil mhóra, ar nós RTÉ, BBC, Sky Sports, GAA Beo agus TG4.


Tá a ceird forbartha go paiteanta aici agus an-taithí go deo aici a bheith ag cur faoi agallamh imreoirí, bainisteoirí agus tráchtairí spóirt.


Ach ní earnáil éasca í na meáin in aon chor, agus is minic go mbíonn níos mó ama caite ar an bhóthar ag taistil ná os comhair an cheamara.


Mar sin de, cad iad na buaicphointe agus an crá croí is mó a bhaineann leis an saol seo, saite sa spóirt?


Agus i dtaca leis an láithriú de agus maidir lena a bheith ag caint go poiblí, cad iad na do’s and don’ts atá le foghlaim?


Ar Seachtain, labhraíonn Tessa Fleming leis an láithreoir spóirt Gráinne McElwain faoina saol oibre agus faoina togra úr ‘Own My Stage’.





Foclóir:


Togra: Project


Seomra foirne: Staff room


Nathanna cainte: Phrases or sayings


Earnáil: Sector


Caint phoiblí: Public speaking


Táithí: Experience


Fuinneamh: Energy


Aitheantas: Recognition


Aiseolas: Feedback


Bua na cainte: The gift of the gab


Eiseamláir: Role model


Imní: Nervousness or anxiety


Fánach: Random


Scáthán: Mirror


Teachtaireacht: Message


Caighdeán: Standard


Meáchan: Weight
See omnystudio.com/listener for privacy information.