Seachtain

Ag an am seo bliana, téann na sluaite déagóirí ar a n-oilithreacht teanga bhliantúil chun na Gaeltachta.


Ó Thír Chonaill go Gaillimh, ó Mhaigh Eo go Ciarraí, bíonn na coláistí samhraidh i gceantair Ghaeltachta éagsúla, ag mealladh daoine óga ó gach cearn d'Éirinn.


Sa bhliain seo chuaigh thart, d'fhreastail beagnach 30 míle dálta ar na cúrsaí seo, ach níor éirigh leis na mílte áit a fháil faraor.


Do chuid mhór déagóirí, is í seo an chéad uair dóibh tréimhse a chaitheamh as baile agus a bheith tumtha go hiomlán i saol agus i gcultúr na Gaeilge.


Agus taobh thiar den éispéiris Ghaeltachta, tá an bhean tí, na mná atá ina gcroílár d'eispéireas na gcoláistí samhraidh.


Ach an bhféadfá féin seisear scoláire déag a thabhairt isteach i do theach féin, faoi do chúram féin ar feadh coicíse nó níos mó?


Ar Seachtain labhraíonn an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoi na coláistí samhraidh agus faoi na mná tí atá ina gcnámh droma acu.


Maoinithe ag an Scéim Tuairiscithe Daonlathais Áitiúil.





Foclóir:


Éispéireas: Experience


Tóir: Demand


Liostaí feithimh: Waiting lists


Corruair: sometimes


Clár siamsaíochta: Entertainment programme


Ildánach: Versatile


Cláraithe: Registered


An t-uasmhéid: The maximum


Bhí an t-eallach le blí agat: You had to milk the cattle


Riachtanais bia: Dietary requirements


Slabhra: Chain


Nasc: Link


Cuimhní: Memories


Cloch mhíle: Milestone


Ag freastal: Attending


Srianta: Constrained


Ó ghlúin go glúin: From generation to generation


Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá bean agus fear cúisithe as pléascáin a bheith ina seilbh acu go mídhleathach.


An tseachtain seo caite, stop Gardaí carr ar an N2 i gContae Mhuineacháin agus iad ag fiosrú gníomhaíochtaí easaontóirí poblachtánacha.


Fuarthas an buama, a bhí réidh le húsáid, agus a bhí á iompar trasna na teorann, ar shuíochán cúil an chairr.


Dúnadh an bóthar ar feadh tamaill agus bhain foireann diúscartha buamaí an dochar as an ngléas.


Cúisíodh bean sna fichidí as Cill Dara, a bhí ag tiomáint an chairr, agus cúisíodh fear eile sna daichidí i ndáil leis an eachtra.


Ar Seachtain, insíonn an t-iriseoir Ciarán Dunbar faoin méid atá ar eolas againn faoin scéal seo.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Níos luaithe i mbliana, bhí súile an domhain ar an Global Sumud Flotilla agus iad ag iarraidh an t-imshuí ar chósta Gaza a shárú.


Ach níorbh é sin an t-aon iarracht a bhí déanta thar na blianta chun nascanna a chruthú agus le cúnamh a thabhairt isteach i gcríocha na Palaistíne.


Tá Gaza agus an Bruach Thiar faoi smacht Iosrael le blianta fada anuas – agus is ábhar é a mhúsclaíonn mothúcháin láidre i measc go leor Éireannaigh.


Breis is fiche bliain ó shin, thaistil an scríbhneoir Feirsteach Seán Ó Muireagáin go dtí an Phalaistín chun nascanna a fhorbairt idir páistí scoile sa Tuaisceart agus sa Bhruach Thiar.


Ach, cosúil le muintir an Global Sumud, ghabh fórsaí Iosrael Seán agus coinníodh i gcillín é ar feadh cúig lá – cé nach raibh aon choir déanta aige.


Líomhnaítear gur ghabhadh Seán mar gheall gur bhall den IRA é agus go raibh sé i mbun Palaistínigh a threanáil conas buamaí a dheanamh - rud nach raibh fíor in aon chor.


Ar Seachtain labhair Seán Ó Muireagáin faoin eispéireas phearsanta a bhí aige féin.



Foclóir:


Imshuí: Blockade


Críocha: Territories


An Bhruach Thiar: The West Bank


Coir: Crime


Báúil: Sympathetic


Aitheanta: Recognised


Pobal sceimhlitheoireachta: Terrorist community


Céasadh: Torment


Cillín: Cell


Dallóg: Blindfold


Seafóid: Nonsense


Cacamas: Bullshit


Is cuma sa tsoic: Couldn’t care less


Líomhaintí: Allegations


Amhras: Doubt


Cinedhíothú: Genocide


Ag bárcadh allais: Sweating profusely


Cairdeas domhain: Deep friendship


Féidearthacht: Possibility


Mhaoinigh: Funded


Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá a fhios ag madraí na sráide faoin bhfadhb atá sa tír seo maidir le heaspa tithíochta.
­
Ó Ghaoth Dobhair, go Carna, go Corca Dhuibhne, tá dúshláin mhóra roimh theaghlaigh atá ag iarraidh teach a fháil i gceantair Ghaeltachta.
­
Beagnach bliain ó shin, fostaíodh duine chun dul i ngleic leis an ghéarchéim tithíochta sna Gaeltachtaí: Comhordaitheoir ar Thithe Folmha sa Ghaeltacht.
­
Agus an sprioc? Tithe folmha sna Gaeltachtaí a chur ar ais in úsáid.
­
Ach an bhfuil an éirigh leis an iarracht?
­
Agus cé chomh tábhacht is atá na deontais athchóirithe do na tithe fomha seo?
­
Ar Seachtain thug Colm Mac Eachmharcaigh, Comhordaitheoir Tithe Folmha sa Ghaeltacht, uasdátú ar an dul chun cinn atá déanta ó thosaigh sé sa phost.
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
­
Foclóir:
­
Deontas: Grant
­
Athchóiriú: Renovation
­
Tithe folmha: Vacant houses
­
Tréigthe: Abandoned
­
Díon: Roof
­
Bothán: An old rudimentary house
­
A mheas: To assess
­
Fostaíocht: Employment
­
Na scéaltaí rathúla: Success stories
­
Íochta amach: Paid out
­
Ag baint leas as: Benefitting from
­
Coinníoll: Condition
­
Daoine aonair: Individuals
­
Togra: Project
­
Dírithe: Directed at
­
Maoiniú: Funding
­
Cíos: Rent
­
Meascán: Mixture
­
Chun tosaigh: Ahead
­
Rannpháirtíocht: Participation
­
Uacht: Will
­
Cáin: Tax
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ba scéal mór é sa Bhreatain Bheag nuair a chuir Plaid Cymru deireadh le forlámhas Páirtí an Luchta Oibre i mí na Bealtaine - páirtí a bhí i gcumhacht sa tír le breis agus 100 bliain.
­
­
Is páirtí polaitíochta é Plaid Cymru ina bhfuil dlúthcheangal aige le cur chun cinn na teanga Bhreatnaise agus tá an teanga ar a dtoil ag formhór na n-airí rialtais, ar a laghad.
­
­
Is éacht suntasach é do thír inár tháinig meath dhamnaithe ar an teanga leis na cianta.
­
­
Anois, áfach, amharctar ar an mBreatain Bheag mar eiseamláir - mar chinéal blueprint faoi conas teanga – a bhí i mbaol - a athbheochan arís.
­
­
Ba é scéal athbheochan na Breatnaise, scéal faoi feachtasaíocht, faoi toil pholaitiúil, agus faoi dúthracht na ndaoine chun todhchaí an teanga a athrú.
­
­
Ach cé chomh fíor is atá rath na hathbheochana sa Bhreatain Bheag?
­
An glas iad na cnoic i bhfad uainn?
­
Nó an bhfuil ceachtanna le foghlaim againne ón Bhreatain Bheag i leith cur chun cinn na Gaeilge?
­
Ar Seachtain déanann an Dr Ben Ó Ceallaigh, leachtóir in ollscoil Aberystwyth, iniúchadh ar na ceachtanna atá le foghlaim ón Bhreatain Bheag.
­
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
­
­
­
Foclóir:
­
Eiseamláir: Role model
­
Breatnais: Welsh
­
Athbheochan: Revival
­
Meath: Decline
­
Forlámhas: Supremacy
­
Rath: Success
­
Cos ar bolg: Oppress
­
Monarcháin: Factories
­
Ní sin an chloch is mó ar a phaidrín: It's not his biggest concern
­
Aire rialtais: Cabinet minister
­
Ag mianadóireacht: Mining
­
Nach maireann: The late or deceased
­
Coilíniú: Colonisation
­
Céatadán: Percentage
­
Folláin: Healthy
­
Ceacht: Lesson
­
Cíos: Rent
­
Bagairt: Threat
­
Cáin: Tax
­
Is fiúntaí: Most worthwhile
­
Uaillmhianach: Ambitious
­
Slat tomhais: Measuring stick
­
Mian: Desire
­
See omnystudio.com/listener for privacy information.