Seachtain

Deir eagrais iascaireachta go bhfuil beagnach 2,300 post i mbaol tar éis chinneadh ón Aontas Eorpach atá “tubaisteach”, dar leo. I mí na Nollag, ag cruinniú sa Bhruiséil, fógraíodh go mbeidh ciorrú ollmhór ar an méid iasc is féidir a thabhairt i dtír in Éirinn. Tiocfaidh an t-athrú seo i bhfeidhm i mbliana. Cén tionchar a bheas aige seo ar iascairí agus ar lucht próiseála atá fostaithe sa tír seo? Céard atá i ndán don earnáil iascaireachta amach anseo?


Láithreoir: Róisín Ní Mhaoláin, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin


Foclóir:


Earnáil: Sector


Aontas Eorpach: European Union


Domhain: Deep


Slí beatha: Livelihood


Comhphobal: Ccommunity


Uasmhéid: Maximum


Tubaisteach: Disastrous


Imeall: Border


Bia mara: Seafood


Táillí: Fees


Monarcha : Factory


Eagrais: Oorganisations


Spotsolas: Spotlight


Baol: Danger/fear


Cé: Quay/dock


Neodrach: Neutral
See omnystudio.com/listener for privacy information.

An bhfuil éigeandáil teanga sa Ghaeltacht? De réir tuarascáil nua-eisithe - tá. Deirtear go neamhbhalbh sa tuairisc seo go gcaithfear “idirghabháil phráinneach chuimsitheach” a dhéanamh sula sleamhnaíonn an Ghaeilge níos faide siar mar theanga sa Ghaeltacht. Mar sin, an bhfuil an Ghaeilge ag fáil bháis mar theanga sna ceantair? Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: John Prendergast See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amuigh faoin tuath in oirthear Chontae Dhoire, díreach faoi scáth shliabh Charn Tóchair, tá pobal beag de chúpla cead theach le fáil ann.


Go dtí tús an 20ú haois, bhí Gaeilge láidir go fóill sa cheantar, ach tháinig athrú ar sin nuair a thosaigh an cheantar á bhánú de bharr easpa fostaíochta, easpa tithe agus easpa deiseanna.


Thart fá tríocha bliana ó shin, tháinig an pobal le chéile le dul i ngleic leis an mbánú seo, thosaigh siad coiste le hathghiniúint a dhéanamh ar an gceantar agus leag siad béim láidir ar an nGaeilge.


Ó shin i leith, tá rath iontach ar an dúiche agus bhronnadh aitheantas oifigiúil ar an cheantar mar Líonra Gaeilge in 2015, an chéad uair a bhain ceantar tuaithe a leithéid d’aitheantas.


Ní hamháin sin ach tá clú millteanach ar an gclub CLG áitiúil, Sléacht Neill, mar gheall ar na gaiscí atá bainte amach acu ar an bpáirc imeartha le blianta beaga anuas.


Éachtaí dochreidte do cheantar beag iargúlta nach bhfuil fiú sráidbhaile le fáil ann.


Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Aoife Ní Chasaide





Foclóir:


Eispéireas: Experience


Fís: Vision


Muintir na háite: The local people


Coiste: Committee


De réir mo thuigbhéala: From my understanding


Bothán: cabin


Neartú: Strengthen


Éacht: Achievement


Cothú: Cultivate


Tírdhreach: Landscape


Uile-Éireann: All-Ireland


Dúshlánach: Challenging


Comhairle: Advice


Comhphobal: Community


Ag streachailt: Struggling


Díospóireacht: Debate


I lár an aonaigh: Centre stage


Thar fóir: Over the top


Aird: Attention



See omnystudio.com/listener for privacy information.

I mí Eanáir 2011, dúnmaraíodh Michaela McAreavey agus í ar mhí na meala in ostán in Oiléan Mhuirís. Phós sí John McAreavey díreach dhá lá déag roimhe sin. Buille uafásach dá teaghlach a bhí san eachtra brúidiúil agus tharraing an fiosrúchán aird na meán ní amháin in Éirinn, ach ar fud an domhain. Cúisíodh beirt fhear ach fuarthas neamhchiontach an dís acu. 15 bhliain níos déanaí, tá an cás fós gan réiteach. Phléigh iriseoir Seachtain an cás le Ciarán Dunbar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá os cionn caoga bliana caite ag an úrscéalaí Éilis Ní Dhuibhne i mbun pinn.





Le breis agus 30 leabhar eisithe aici, idir Bhéarla agus Ghaeilge agus iliomad gradaim buaite aici, is í duine de na scríbhneoirí is tábhachtaí i litríocht na hÉireann.





I measc an réimse leathain leabhar atá scríofa aici, tá ‘The Dancers Dancing’, ‘Twelve Thousand Days’ agus ‘Fáinne Geal an Lae’.





Cé go bhfuil aitheantas go leor bainte amach aici as a cuid scríbhneoireachta i nGaeilge, admhaíonn sí go raibh drogall uirthi tabhairt faoin dúshlán sa chéad dul síos.





Mar sin de, cad chuige a mothaíonn sí an gá anois chun tabhairt faoina leithéid?





Agus ina dhiaidh bhás a fear céile, an béaloideasaí clúiteach Bo Almqvist, cén dóigh ar aimsigh sí tearmann agus dóchas ón bhrón?





Ar Seachtain, labhraíonn Éilis Ní Dhuibhne, atá ina Laureate i gcomhair fhicsean Éireannach, faoina cuid gaiscí, a cuid ísealphointí agus an ceangal atá aici le teanga a hathar.





Foclóir:


Ionadaíocht: Representation


I mbéal an phobail: The talk of the parish


Aonarach: Solitary


Go smior: To the core


Bua: Attribute or gift


Siúinéir: Carpenter


Spreag siad: They encouraged


Fíodóireacht: Weaving


Béaloideas: Folklore


Finscéal: Fable/Legend


Peaca: Sin


Clúiteach: Renowned


A thréigean: To abandon


Cúthaileach: Shy


Úrscéal: Novel


Mórtas: Pride


Tagairtí: References


Slabhra: Chain



See omnystudio.com/listener for privacy information.