Seachtain

Ar an drochuair, agus daoine ag smaoineamh ar an nGaeltacht i saol na linne seo ní minic a smaonítear ar Chontae Mhaigh Eo. Tháinig droch-mheath ar Ghaeltachtaí Mhaigh Eo le glúin nó dhó anuas gan amhras ach mar sin féin, maireann Gaeltachtaí agus cainteoirí ó dhúchas sa chontae i gcónaí. Cén áit a bhfuil sí á labhairt go fóill sa chontae? Cén fáth gur laghdaigh labhairt na Gaeilge an oiread sin sa chontae? Agus an bhfuil dóchas ar bith ann don Ghaeilge dhúchasach sa chontae? Labhair Ciarán Dunbar le Darren Ó Riagáin, atá ina mhúinteoir, Youtubéar, agus shaineolaí ar Ghaeilge Mhaigh Eo. Sa chéad phodcraoladh eile, bítear ag díriú ar chanúintí Mhaigh Eo.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ba é an t-am sin den bhliain arís agus na mílte Gaeil ar fud na tíre ag tarraingt ar Oireachtas na Samhna!

Ó na hoileáin go dtí na cathracha, agus gach áit eatarthu, is oilithreacht bhliantúil é Oireachtas na Samhna do go leor leor daoine.

Mar sin, agus í ar an bhfód le beagnach 130 bliain, cén fáth go bhfuil sí go fóill chomh tarraingteach do na Gaeil?

Ar Seachtain, ag taifeadadh beo ag Oireachtas na Samhna i gCill Airne, bhí beirt láithreoirí raidió agus leantóirí dílse den fhéile, Hugh Mac Giolla Chearra agus Sinéad Ní Uallacháin i dteannta Áine Ní Bhreisleáin.

Foclóir:

Lascaine: Discount

Fiáin: Wild

In iomaíocht lena chéile: In competition with each other

Brú óige: A hostel

Ragairne: Revelling

Díospóireacht: Debate

Beacht: Exact

Comhartha: A sign

Buaicphointe: Highlight

Fuirseoirí: Comedians

Fáiltiú: Reception

Barraíocht: Too much

Na flaithis: Heaven

Ifreann: Hell

Carbhat: A tie

Gormacha iar-Oireachtais: The post Oireachtas blues
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is breá leis na Gaeil TG4. Ó bunaíodh an cainéal ar Oíche Shamhna 1996, tá áit lárnach bainte amach aige i saol na Éireann.


Lena gcláracha faisnéise, na drámaí ceannródaíocha, agus dár ndóigh an t-aicsean spóirt ar fad, tugadh go leor cuimhní speisialta dúinn thar na blianta.


Mar sin de, agus an craoltóir ag ceiliúradh 30 bliana ar an fhód, tá muid chun dul siar ar bhoithrín na smaointe.


Ar Seachtain cuireann Katie Whelan cuid de na cuimhní is íocónaí a thit amach ar TG4 le tríocha bliana anuas i gcuimhne dúinn.





Foclóir:


Achainí: Petition


Bóthar achrannach: A difficult road


Ceann scríbe: Destination


Cainéal Breatnaise: Welsh channel


Lóchrann dóchais: Beacon of hope


Ina chíor thuathail: In a state of commotion or chaos


Ag teacht in inmhe: Coming of age


An saol osnádúrtha: The supernatural world


Geilleagar: Economy


Beart de réir briathar: Practice what you preach


Ballraíocht: Membership


Maoiniú: Funding


Éabhlóid: Evolution


Mana: Motto


Clúdach: Coverage


Rath: Success


Iléagsúlacht: Diversity
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is féile ársa í Samhain.


Is é an tséasúr le moilliú agus ullmhú don gheimhreadh, ina éiríonn na hoícheanta níos faide agus na laethanta níos fuaire.





Bhí nasc speisialta ag Éirinn leis an am seo bliana i gcónaí, lenár dtraidisiúin agus ár mbéaloideas ag croílár na féile.





Mar sin de, cad iad na scéalta, na piseoga agus na nósanna a bhí ina mbunchlocha ag ár sinsir i dtaca le Oíche Shamhna?





Agus an bhfuil lorg na dtraidisiún sin fós le sonrú sa chaoi a gceiliúraimid Oíche Shamhna inniu?


Ar Seachtain labhraíonn an Dr Éadaoin Ní Mhuircheartaigh, faoin bhéaloideas saibhir a bhaineann leis an am seo bliana.





Foclóir:


Béaloideas: Folklore


Nósanna: Customs


Ársa: Ancient


Ag seilg nó ag fiach: Hunting


Tairseach: Threshold


Mún: Urinate


Lios: Fairyfort


Tórramh: Funeral


Díoltas: Revenge


Pleidhcíocht: Tomfoolery


Todhchaí: Future


Bonn airgid: A coin


Roghanna: Choices or selection


Leáigh: Melt


Cnónna: Nuts


Áiseanna: Resources
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá Baile Átha Cliath ag éirí níos Gaelaí óir tá Ceathrú Ghaeilge beartaithe dó. Beidh an Cheathrú Ghaeilge lonnaithe thart ar Shráid Fhearchair, Sráid Camden agus Sráid Synge, áit a bhfuil Gaeilgeoirí agus roinnt institiúidí agus áiseanna Gaeilge lonnaithe cheana féin. Tá sé ina sprioc ag an Cheathrú go mbeidh an Ghaeilge le feiceáil, le cloisteáil agus in úsáid go nádúrtha gach lá i ngnóthaí an cheantair. Ach cén dóigh a athróidh sé an chathair? Agus cén dóigh is féidir gnólachtaí sa cheantar a mhealladh le Gaeilge a úsáid? Labhair Maitiú Ó Casaide, Stiúrthóir Cheathrú Gaeilge Bhaile Átha Cliath, ar Seachtain faoin bhfís nua Ghaelach don phríomhchathair. Foclóir: Ceathrú: Quarter Eagarthóir: Editor Fís: Vision Athfhorbairt: Redevelop Ag feidhmiú: Operating Dearfacht: Positivity Earcaigh: Recruit Athchruthú: Recerete Bóthar na bhFál: The Falls Road Feiceálach: Visible or prominent Cúthail: Shy Gadaíocht chultúrtha: Cultural theft Masla: Insult Lipéad: Label Tionscadal: Project Borradh: Surge or growth See omnystudio.com/listener for privacy information.