Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

A co jeśli Neandertalczycy byli lepsi od Homo sapiens?

Bo z natury byli bardziej łagodni i melancholijni, pozbawieni genu rywalizacji, przemocy i ciągłego głodu postępu, który ostatecznie zaprowadził ludzkość na skraj katastrofy?

Co jeśli nasza idea postępu oparta jest na fałszywej wierze, że to, co nadejdzie, będzie lepsze od tego, co było?

To zaledwie garstka pytań – bo jest ich znacznie więcej – z którymi mierzy się bohaterka nowej powieści Rachel Kushner „Jezioro stworzenia”.

Sadie Smith – tak się przedstawia, choć nie jest to jej prawdziwe imię – jest skompromitowaną byłą agentką FBI, która przyjeżdża na francuską prowincję, by rozpracować pewną ekoanarchistyczną komunę walczącą z dużym przemysłem rolniczym.

Mentorem tej komuny jest pewien filozof, który w swoich mailach – przechwytywanych przez agentkę-prowokatora – snuje zarówno przewrotne, jak i fascynujące teorie o historii i przyszłości naszego gatunku. Mieszka w jaskini i w jej ciemnościach słyszy głosy ludzi, którzy żyli przed nami.

Postęp, nowe technologie, kapitalizm doprowadziły nas do sytuacji, w której jesteśmy pasażerami samochodu pędzącego prosto w przepaść. Nawet jeśli uda się z niego wyskoczyć – to gdzie wylądujemy?

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Rachel Kushner

Lektorka: Magda Mikołajczuk z Polskiego Radia

Książka: „Jezioro stworzenia” – Rachel Kushner, przekład: Marek Fedyszak, Wydawnictwo Noir sur Blanc

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

W Belfaście przez dwie noce trwały gwałtowne zamieszki po tym, jak w sieci pojawiło się nagranie ataku Sudańczyka na białego mężczyznę. Sprawca był osobą wnioskującą o azyl w Zjednoczonym Królestwie. Setki głównie młodych mężczyzn wyległy na ulice Belfastu, palono domy imigrantów i samochody. Policja dokonała wielu aresztowań i użyła również plastikowych kul. Dlaczego ta brutalna próba zabójstwa wywołała tak wielką falę przemocy wobec imigrantów? Jak wygląda ich sytuacja w Irlandii Północnej, kraju, w którym ponad 96 procent mieszkańców to biali?

Partia premiera Nikola Paszyniana wygrała wybory powszechne w Armenii, choć nie zdobyła bezwzględnej większości. Jak będzie wyglądała polityka kraju, który od kilku lat konsekwentnie próbuje uregulować stosunki z odwiecznymi wrogami – Turcją i Azerbejdżanem – oraz dystansuje się od Moskwy?

W Meksyku zaczął się mundial piłkarski. Czym dla kraju, w którym trwa regularna wojna z kartelami narkotykowymi i który znajduje się pod ciągłą presją ze strony Stanów Zjednoczonych, jest ta globalna impreza sportowa?

W Albanii trwają protesty antyrządowe przeciwko budowie luksusowego kompleksu hotelowo-turystycznego finansowanego przez rodzinę Donalda Trumpa. Czy „flamingowa rewolucja” zmiecie rząd, czy raczej flamingi i pelikany żyjące na dziewiczym terenie zagrożonym zabudową?

Mówią o nim: manipulator, zakompleksiony, małostkowy narcyz, sowietoliberał, liberalny populista. A także: bohater narodowy, przenikliwy, zdeterminowany polityk, odważny człowiek. Te opinie o Wołodymyrze Zełenskim zebrał i zestawił autor nowej książki o prezydencie Ukrainy. Opowie w programie o tym, co wynika z tego zestawienia.

A także: dyplomacja amerykańska na szczytach.

Rozkład jazdy: 
(02:42) Aleksandra Łojek: W Belfaście protesty przeciwko imigrantom
(29:58) Wojciech Górecki: Paszynian kieruje Armenię na Zachód
(53:54) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Kushkoff czyli dyplomacja dyletantów
(1:00:25) Podziękowania
(1:07:11) Marcin Żyła: Czym jest mundial 2026 dla Meksyku?
(1:20:24) Małgorzata Rejmer: Rewolucja flamingów w Albanii
(1:38:18) Zbigniew Parafianowicz: Kłopot z Zełenskim
(2:09:26) Do usłyszenia

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

🇵🇱 Czy Polska ma jeszcze szansę odegrać ważną rolę w rewolucji sztucznej inteligencji? A może ten wyścig został już rozstrzygnięty przez Stany Zjednoczone i Chiny? Czy naprawdę potrzebujemy własnych superkomputerów, fabryk AI i wielkich centrów danych, czy może nasza największa siła tkwi w czymś innym?

🔵 W 18. odcinku „Raportu o SI” sprawdzamy, gdzie dziś znajduje się Polska (i Europa) w świecie sztucznej inteligencji. Czy jako kraj mamy jasną wizję rozwoju nowych technologii i czy jako Polacy potrafimy z niej umiejętnie korzystać? Jak wyglądamy na tle innych państw w Europie?

🏭 Odwiedzamy jedną z dwóch polskich Fabryk AI, powstającą przy Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym. Polska inwestuje w infrastrukturę i superkomputery, ale kto i do czego będzie z niej korzystał? I czy sama moc obliczeniowa wystarczy, by dogonić światowych liderów? Czy warto ich w ogóle gonić?

🦅 Przyglądamy się również polskim projektom i sukcesom. Od Wojciecha Zaremby i Jakuba Pachockiego z OpenAI, przez twórców ElevenLabs, po rozwijany przez społeczność SpeakLeash model Bielik.AI. Czym różnią się polskie modele od globalnych gigantów i po co właściwie powstają?

🧑‍💼👫 Będzie też o naszych polskich wadach i zaletach. Dlaczego z jednej strony potrafimy stworzyć takie rozwiązania jak BLIK czy paczkomaty, a z drugiej przodujemy w statystykach narodów ostrożnych, niechętnych ryzyku i rzadko myślących o przyszłości?

📰 W „Rubryce aktualnościowej” zaglądamy do Brukseli. Unia Europejska próbuje złagodzić część wymogów związanych z AI Act, by zachęcić firmy do inwestowania w rozwój sztucznej inteligencji. A to nie koniec zmian. Czemu one służą i czy Europa szuka nowej równowagi między innowacjami a regulacjami?

Goście:

🟢 dr Dominik Batorski, socjolog i ekspert w dziedzinie data science
🟢 Tomasz Czajka, programista i były pracownik SpaceX
🟢 Maciej Krystian Szymański, współtwórca projektu Bielik.AI, społeczność SpeakLeash
🟢 Damian Niemir, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe
🟢 Wojciech Darłowski, menedżer, Beyond.pl
🟢 Mateusz Chrobok, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i AI, współautor „Rubryki aktualnościowej”

Partnerem tego odcinka jest Kulczyk Investments

Rozkład jazdy: 
(01:52) Z wizytą w fabryce AI w Poznaniu
(14:18) Kto korzysta z fabryk AI w Polsce i w Europie
(17:34) Dominik Batorski: O miejscu Polski i Europy w wyścigu AI
(57:25) Tomasz Czajka: O szansach i potencjale Polski
(1:03:28) Maciej Krystian Szymański: O Bieliku.AI
(1:20:39) Mateusz Chrobok: O zmianach w bezpieczeństwie danych w Europie
(1:26:41) Do usłyszenia

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Iran zestrzelił w poniedziałek amerykański śmigłowiec w okolicach cieśniny Ormuz. W odwecie Amerykanie zaatakowali cele w Iranie. Obie akcje miały ograniczony zasięg i – jak twierdzą źródła amerykańskie – nie wpływają na negocjacje między oboma krajami. Izrael ponownie zaatakował cele w południowym Libanie, między innymi w mieście portowym Tyr. Ewakuowana została dzielnica chrześcijańska. Iran ostrzegł, że ataki izraelskie na Liban spotkają się z odwetem ze strony Teheranu. W jakim miejscu znalazły się negocjacje amerykańsko-irańskie? Czy prezydent Trump faktycznie zmusił premiera Netanjahu do odstąpienia od pomysłu całkowitego zniszczenia libańskiego Hezbollahu i programu nuklearnego Iranu? Jak zmienia się polityczna mapa Bliskiego Wschodu po ponad trzech miesiącach wojny z Iranem?

Gość: Łukasz Wójcik

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

A w tym odcinku Raportu o książkach będziemy w Granatowych Górach na Festiwalu Słowa im. Jerzego Pilcha w Wiśle, gdzie spotkałam się z poetą Wojciechem Bonowiczem.

Usiedliśmy na ławce pośród drzew, a w czasie naszej rozmowy pojawił się kot i sarna. Czytaliśmy wiersze z nowego tomu poezji Wojciecha Bonowicza, rozmawialiśmy o górach i jego przyjacielu, którym był Wiesław Myśliwski. Fragmenty prozy Wiesława Myśliwskiego też czytaliśmy.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Wojciech Bonowicz

Książki: „Bardzo” Wojciecha Bonowicza / Wydawnictwo a5, „Kamień na kamieniu” Wiesława Myśliwskiego / Wydawnictwo Znak

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]