Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Nie ma w Polsce drugiego takiego miejsca, bo nie ma też drugich takich gór. Od XIX wieku po czasy współczesne Zakopane jest symbolem odpoczynku i czasu wolnego. W najbardziej oblegane weekendy w mieście i jego okolicach przebywa jednocześnie ponad 200 tysięcy turystów - niemal dziesięć razy więcej niż mieszkańców.

W tym odcinku „Sezonu nieogórkowego” porozmawiamy o Zakopanem nie w kontekście gór, ale jako o mieście. Mieście specyficznym: dla milionów Polaków będącym symbolem urlopowych oczekiwań, dla których spełnienia przeobraziło się tak bardzo, że w wielu sferach stało się nieznośne. Niebotyczne ceny mieszkań. Prawo budowlane, które - jak kiedyś powiedziano - „na Podhalu się nie przyjęło”. Ulice zatkane SUV-ami i kicz Krupówek. A nad tym wszystkim Tatry - wcale nie niezmienne, bo również płacące cenę za masową turystykę.

Oto Zakopane oczami jednego z jego 25 tysięcy stałych mieszkańców, którzy prowadzą tu przecież zwykłe, miejskie życie. Na ile da się tu żyć jak wszędzie indziej? Czy po 1989 roku można było zorganizować to miasto inaczej, a może rozpędzający się kapitalizm i komercja były nie do zatrzymania? Jakie było dawne Zakopane? Opowie o tym Maciej Krupa, współzałożyciel „Tygodnika Podhalańskiego” i prezes Fundacji Zakopiańczycy, która zajmuje się tożsamością Zakopanego i Podtatrza.

Gość: Maciej Krupa

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

„Kim był prozaik i eseista, który przesunął mentalną granicę między Wschodem a Zachodem, choć sam uważał się jedynie za „hedonistę zmuszonego żyć w świecie upolitycznionym ponad wszelką miarę”?” - pyta Aleksander Kaczorowski, biograf Milana Kundery, w książce poświęconej życiu wielkiego czeskiego pisarza.

Na to pytanie nie ma łatwych odpowiedzi - w każdej drzemie bowiem jakiś paradoks.

Oto kilka przykładów:

Aby dzięki swoim bijącym rekordy popularności powieściom przypomnieć Europie o istnieniu Czechów, sam musiał zapomnieć o swoich rodakach.

Do świata literatury wszedł przez rosyjską poezję, by potem zyskać przydomek „rusofoba” po kłótniach z Josipem Brodskim o Dostojewskiego i publikacji jednego z najważniejszych tekstów o tożsamości Europy Środkowej - eseju „Zachód porwany”.

Mówił, że „powieść jest formą przeciwstawienia się ideologii”, ale czy sam potrafił się przed nią obronić?

Kim więc był Milan Kundera?

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Aleksander Kaczorowski
Książka: Aleksander Kaczorowski „Milan Kundera. Życie za zasłoną”

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Tysiące migrantów z Maroka wdarło się na teren Ceuty, hiszpańskiej enklawy w północnej Afryce. Służby graniczne nie były w stanie opanować sytuacji, władze w Madrycie wysłały wojsko do Ceuty. Minister spraw wewnętrznych obarczył odpowiedzialnością za kryzys gangi dokonujące przerzutu ludzi do Europy. Włoska premier Giorgia Meloni zapowiedziała zawieszenie działania zasad strefy Schengen wobec Hiszpanii. Jak ten kryzys będzie próbował opanować premier Pedro Sanchez? Jak wpłynie on na politykę migracyjną jego rządu? Jak hiszpański premier radzi sobie z innym kryzysem: niekontrolowanymi pożarami lasów, które dotykają południe Europy, głównie Półwysep Iberyjski i Francję?

W Berlinie doszło do zamachu terrorystycznego dokonanego przez Niemca pochodzenia libańskiego powiązanego z Państwem Islamskim. Wzmagają się głosy domagające się zaostrzenia prawa wobec osób podejrzewanych o ekstremistyczne poglądy. Jak zareagują władze?

Andy Burnham, były burmistrz Manchesteru, został premierem Zjednoczonego Królestwa. Siódmym w ciągu ostatniej dekady. Czy Burnham wyciągnie Wielką Brytanię z kryzysu politycznego, który zapoczątkował Brexit przed 10 laty?

Rosyjska Duma przyjęła ustawy ograniczające prawa obywatelskie osób przebywających poza granicami kraju. Wzmagają się ataki ukraińskie na infrastrukturę mającą wpływ na życie zwykłych Rosjan, na przykład na magazyny firmy handlowej Wildberries. Czy to będzie miało wpływ na wewnętrzną sytuację w Rosji?

Izraelski historyk Omer Bartow uważa, że jego kraj dokonuje w Gazie ludobójstwa, a idea syjonizmu – początkowo szlachetna i oparta na demokratycznych zasadach – została wypaczona przez Izrael po 1948 roku. W programie rozmowa z autorem książki na ten temat.

A także: O oszustwach, na których bogacą się szantażyści, kryptofinansiści i banksterzy. I politycy oczywiście.

Rozkład jazdy:
(03:12) Jędrzej Bielecki: Migranci z Maroka w Ceucie
(26:12) Mateusz Wiliński: Zamach terrorystyczny w Berlinie
(46:28) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Pasterz, wilk i ja
(52:58) Podziękowania
(59:40) Adam Dąbrowski: Siódmy brytyjski premier w ostatniej dekadzie
(1:13:19) Maria Domańska: Putin ogranicza prawa rosyjskiej diaspory
(1:36:21) Omer Bartow: Izrael dokonuje ludobójstwa w Gazie
(2:03:27) Do usłyszenia

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Kim jest profiler i czym się zajmuje? Jak biegli psychologowie zaglądają w umysł niepoczytalnego sprawcy? I czym jest niepoczytalność?

Gościem tego odcinka jest Jan Gołębiowski – profiler, psycholog kryminalny i biegły sądowy. Samo słowo „profiler”budzi zainteresowanie zwłaszcza wśród wielbicieli kryminałów i podcastów true crime: to biegły, który tworzy profil nieznanego sprawcy. Ale nasz gość ma też doświadczenie w pracy jako psycholog w policji i na oddziale o wzmocnionym zabezpieczeniu szpitala psychiatrycznego – w tzw. „sądówce”, gdzie trafiają sprawcy zbrodni z orzeczoną niepoczytalnością.

Jan Gołębiowski jest także autorem książek popularyzatorskich. Najnowsza, „Głos kazał mu zabić” (wyd. Mando, 2026), opowiada o zbrodniach popełnionych w psychozie. Takie sprawy były w Polsce w ostatnim czasie głośne m.in. o przypadek Mieszka R. - mordercy z UW czy Kajetana P. - „Hannibala z Żoliborza”.

Orzeczenia o niepoczytalności wzbudzały kontrowersje i społeczny sprzeciw. Czy słusznie? Jaki jest dalszy los niepoczytalnego sprawcy? I ile prawdy jest w historiach o zabójcach, którzy słyszą głosy?

Gość: Jan Gołębiowski

Prowadzenie: Michał Kuźmiński - dziennikarz „Tygodnika Powszechnego” i współautor powieści kryminalnych.

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

To opowieść, która wraca do nas od 3 tysięcy lat.

W różnych odsłonach i pod różnymi postaciami. W zależności od czasu i miejsca ujawnia różne sensy. Głód odczytywania na nowo historii herosa, który nie mógł wrócić do domu, pojawiał się najczęściej w momentach próby naszej cywilizacji. Nic więc dziwnego, że „Odyseja” tak bardzo nas dziś porusza.
Porusza i dzieli – bo czy, kłócąc się o Homera, nie robimy dokładnie tego, co robili starożytni Grecy?

A Christopher Nolan – autor nowej filmowej adaptacji „Odysei” – zmieniając i interpretując po swojemu to wielkie greckie dzieło - czy nie sięgnął po techniki stosowane przez starożytnych uczonych?

Wiele pytań padnie w tym odcinku Raportu o książkach, ale to najważniejsze brzmi: Kim jest Homer na nasze czasy?

A „Homer na nasze czasy” – ta znakomita, nowo wydana książka Marka Węcowskiego – jest bohaterką tego odcinka Raportu o książkach.

Gość: Marek Węcowski
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Książka: „Homer na nasze czasy” - Marek Węcowski

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]