Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Świat za sto lat. Katastrofa klimatyczna wywróciła życie na naszej planecie do góry nogami. Nadzieję na ocalenie daje charyzmatyczny prezydent Australii, którym po raz pierwszy w historii zostaje Aborygen. Nazywa się Warren Finch.

Wybranką jego serca jest dziewczyna z bagien, najnędzniejszego zakątka kraju, która mieszka na zardzewiałej łodzi w towarzystwie czarnych łabędzi. Nazywa się Oblivia. Po niewypowiedzianej krzywdzie, której doznała jako dziecko, przestała mówić.

To zarys fabuły hipnotyzującej powieści Alexis Wright „Księga łabędzi”, która jest gościem tego odcinka Raportu o książkach.

Alexis Wright pochodzi z ludu Waanyi i została pisarką dzięki swojej babci, która nauczyła ją patrzeć na świat przez aborygeńskie okulary. A także dzięki starszyźnie, która nauczyła ją cierpliwości i umiejętności słuchania innych.

W rozmowie Alexis Wright opowiada o życiu kobiet, które ją ukształtowały - o swojej prababci, która została wykradziona rodzicom przez białego mężczyznę, o babci, która nie czytała książek, za to czytała gwiazdy, i o matce, która wychowywała się w czasach asymilacji i nie dowierzała, kiedy jej córka zaczęła aktywnie walczyć o prawa Aborygenów.

Z Alexis Wright rozmawiamy o jej pisaniu, o tym, jak zaczytując się w literaturze światowej, szukała swojego literackiego głosu, tak mocno osadzonego w tradycji rdzennych mieszkańców Australii.

Ta rozmowa odbyła się w maju, kiedy w Australii kończyła się jesień. W dniu, kiedy mogą państwo wysłuchać tego odcinka, w Polsce rozpoczynają się wakacje, a w Melbourne jest środek zimy.

Zapraszamy na spotkanie z jedną z najbardziej fascynujących pisarek naszych czasów – Alexis Wright.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Alexis Wright

Książka: „Księga łabędzi”, Alexis Wright, przekład: Aga Zano, wydawnictwo ArtRage

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Stany Zjednoczone i Iran podpisały porozumienie w sprawie zakończenia działań wojennych na wszystkich frontach, w tym w Libanie. Cieśnina Ormuz ma zostać otwarta dla żeglugi, powstanie fundusz odbudowy dla Iranu, który wyrzeka się dążeń do wyprodukowania bomby atomowej. 14-punktowy tekst porozumienia budzi wiele wątpliwości i pytań. W Izraelu otoczenie premiera Netanjahu mówi o zdradzie Ameryki, w samych Stanach Zjednoczonych krytycy porozumienia mówią o klęsce prezydenta Trumpa, który jeszcze kilka tygodni wcześniej zapowiadał fundamentalne zmiany na mapie Bliskiego Wschodu. Czym w istocie jest memorandum podpisane przez prezydentów obu krajów? Czy stwarza ono warunki do trwałego zakończenia konfliktu? I kto wychodzi wzmocniony po ponad trzymiesięcznej wojnie?

Po wycofaniu sprzeciwu Węgier Unia Europejska otworzyła pierwszy rozdział negocjacji o członkostwie w Unii dla Ukrainy i Mołdawii. Czy Ukraina ma realne szanse stać się członkiem Unii, jeśli tak, to kiedy? I po co Ukrainie potrzebne jest członkostwo w Unii?

Na mundialu coraz ciekawsze mecze piłkarskie i coraz więcej pytań o organizację imprezy. Czy turniej w USA, Kanadzie i Meksyku wyznacza nowe kierunki dla rozwoju piłki nożnej jako globalnego biznesu kierowanego przez FIFA – najbogatszą organizację sportową na świecie?

Upadł program budowy europejskiego myśliwca nowej generacji. Francja i Niemcy nie były w stanie pogodzić sprzecznych interesów strategicznych i komercyjnych. Czy to sygnał, że wspólne obronne projekty Europy, które miały ją uniezależnić od Ameryki, pozostają mrzonką?

Amerykański rząd nakazał firmie Anthropic ograniczyć dostęp do najnowszych modeli firmy – Fable i Mythos – dla osób niebędących obywatelami USA. Czy Stany Zjednoczone budują właśnie nowy globalny porządek, w którym dostęp do kluczowych technologii będzie ograniczany decyzją administracji?

A także: śmierć Davida Hockneya, czyli jak namalować pamięć?

Rozkład jazdy: 
(02:55) Łukasz Fyderek: Trwały pokój czy tylko rozejm w wojnie na Bliskim Wschodzie
(32:44) Wojciech Konończuk: Ukraina w drodze do UE
(59:42) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Mnemotechnikalia
(1:06:43) Podziękowania
(1:13:36) Michał Banasiak: Czy ten mundial będzie historyczny?
(1:31:57) Marek Świerczyński: Koniec programu budowy europejskiego myśliwca
(1:54:39) Sylwia Czubkowska, Paula Skrzypecka, Adrian Bąk: Władze USA kontra Anthropic
(2:20:43) Do usłyszenia

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Od ponad tygodnia obowiązuje Pakt migracyjny, czyli zestaw dziesięciu aktów legislacyjnych, który ma regulować niektóre ważne przepisy polityki migracyjnej i azylowej w Europie. Głównym założeniem paktu jest stworzenie warunków do wstrzymywania migrantów poza granicami Unii Europejskiej albo na jej granicach. Przewidziano szybsze procedury deportacyjne oraz mechanizm odsyłania migrantów do krajów trzecich, gdzie miałyby być rozpatrywane ich wnioski o azyl. Największe kontrowersje budzi tzw. mechanizm solidarnościowy zawierający przepis o relokacji migrantów na poziomie 30 tys. osób rocznie. Jak twierdzi Komisja Europejska, ma to zachęcić państwa UE do większej solidarności z krajami najbardziej narażonymi na napływ migrantów. Czy przepisy Paktu rzeczywiście mogą doprowadzić do ograniczenia migracji do Unii Europejskiej? I dlaczego Pakt migracyjny krytykowany jest zarówno przez partie prawicowe, jak i lewicowe?

Gość: Jolanta Szymańska

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

A co jeśli Neandertalczycy byli lepsi od Homo sapiens?

Bo z natury byli bardziej łagodni i melancholijni, pozbawieni genu rywalizacji, przemocy i ciągłego głodu postępu, który ostatecznie zaprowadził ludzkość na skraj katastrofy?

Co jeśli nasza idea postępu oparta jest na fałszywej wierze, że to, co nadejdzie, będzie lepsze od tego, co było?

To zaledwie garstka pytań – bo jest ich znacznie więcej – z którymi mierzy się bohaterka nowej powieści Rachel Kushner „Jezioro stworzenia”.

Sadie Smith – tak się przedstawia, choć nie jest to jej prawdziwe imię – jest skompromitowaną byłą agentką FBI, która przyjeżdża na francuską prowincję, by rozpracować pewną ekoanarchistyczną komunę walczącą z dużym przemysłem rolniczym.

Mentorem tej komuny jest pewien filozof, który w swoich mailach – przechwytywanych przez agentkę-prowokatora – snuje zarówno przewrotne, jak i fascynujące teorie o historii i przyszłości naszego gatunku. Mieszka w jaskini i w jej ciemnościach słyszy głosy ludzi, którzy żyli przed nami.

Postęp, nowe technologie, kapitalizm doprowadziły nas do sytuacji, w której jesteśmy pasażerami samochodu pędzącego prosto w przepaść. Nawet jeśli uda się z niego wyskoczyć – to gdzie wylądujemy?

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Rachel Kushner

Lektorka: Magda Mikołajczuk z Polskiego Radia

Książka: „Jezioro stworzenia” – Rachel Kushner, przekład: Marek Fedyszak, Wydawnictwo Noir sur Blanc

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

W Belfaście przez dwie noce trwały gwałtowne zamieszki po tym, jak w sieci pojawiło się nagranie ataku Sudańczyka na białego mężczyznę. Sprawca był osobą wnioskującą o azyl w Zjednoczonym Królestwie. Setki głównie młodych mężczyzn wyległy na ulice Belfastu, palono domy imigrantów i samochody. Policja dokonała wielu aresztowań i użyła również plastikowych kul. Dlaczego ta brutalna próba zabójstwa wywołała tak wielką falę przemocy wobec imigrantów? Jak wygląda ich sytuacja w Irlandii Północnej, kraju, w którym ponad 96 procent mieszkańców to biali?

Partia premiera Nikola Paszyniana wygrała wybory powszechne w Armenii, choć nie zdobyła bezwzględnej większości. Jak będzie wyglądała polityka kraju, który od kilku lat konsekwentnie próbuje uregulować stosunki z odwiecznymi wrogami – Turcją i Azerbejdżanem – oraz dystansuje się od Moskwy?

W Meksyku zaczął się mundial piłkarski. Czym dla kraju, w którym trwa regularna wojna z kartelami narkotykowymi i który znajduje się pod ciągłą presją ze strony Stanów Zjednoczonych, jest ta globalna impreza sportowa?

W Albanii trwają protesty antyrządowe przeciwko budowie luksusowego kompleksu hotelowo-turystycznego finansowanego przez rodzinę Donalda Trumpa. Czy „flamingowa rewolucja” zmiecie rząd, czy raczej flamingi i pelikany żyjące na dziewiczym terenie zagrożonym zabudową?

Mówią o nim: manipulator, zakompleksiony, małostkowy narcyz, sowietoliberał, liberalny populista. A także: bohater narodowy, przenikliwy, zdeterminowany polityk, odważny człowiek. Te opinie o Wołodymyrze Zełenskim zebrał i zestawił autor nowej książki o prezydencie Ukrainy. Opowie w programie o tym, co wynika z tego zestawienia.

A także: dyplomacja amerykańska na szczytach.

Rozkład jazdy: 
(02:42) Aleksandra Łojek: W Belfaście protesty przeciwko imigrantom
(29:58) Wojciech Górecki: Paszynian kieruje Armenię na Zachód
(53:54) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Kushkoff czyli dyplomacja dyletantów
(1:00:25) Podziękowania
(1:07:11) Marcin Żyła: Czym jest mundial 2026 dla Meksyku?
(1:20:24) Małgorzata Rejmer: Rewolucja flamingów w Albanii
(1:38:18) Zbigniew Parafianowicz: Kłopot z Zełenskim
(2:09:26) Do usłyszenia

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]