OVT

(01:57) Brandende vrachtschepen en raketten die inslaan op tankers: de Straat van Hormuz staat in het middelpunt van een internationale crisis. Het is een nieuw hoofdstuk in een eeuwenlange strijd rond een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. We praten er over met VPRO-collega Abdou Bouzerda, journalist bij Bureau Buitenland en Midden-Oostenkenner. 
 
(16:26) Als de oorlog rond Iran zich uitbreidt naar de bronnen voor drinkwater in de Golfregio, zijn de humanitaire gevolgen niet te overzien, ziet politiek hydroloog Stefan Deconinck. Hij is te gast om het te hebben over verleden en heden van drinkwater als oorlogswapen. 
 
(29:42) In de zestiende eeuw breekt in Europa een ware jacht op oude teksten uit. Humanisten trekken langs kloosters en bibliotheken om Griekse en Romeinse manuscripten op te sporen; met de kennis uit de oudheid zouden ze Europa misschien opnieuw kunnen laten bloeien. Zo ook Arnoud van Eijndhouts uit Aarle-Rixtel, beter bekend als Arlenius. Hij reist naar Ferrara, Bologna en Venetië, en wordt zo een belangrijke schakel in de boekenwereld van de Renaissance. Schrijver en taalkundige Wim Daniëls, zelf afkomstig uit Aarle-Rixtel, reconstrueert zijn opmerkelijke leven in De boekhandelaar van Bologna. 
 
(43:46) OVT-recensent Sanne Frequin bespreekt twee boeken en een tentoonstelling: 
Killing the Dead, Vampire Epidemics from Mesopotamia to the New World - John Blair 
Heksenjacht - Maartje van der Laak 
Water & Licht - Tentoonstelling in het Dordrechts Museum 
 
(59:38) Roti, bakabana, bara en vele andere gerechten uit de Surinaamse keuken zijn tegenwoordig in Nederland gemakkelijk te vinden. Maar wat is de geschiedenis van die keuken, en waarom vinden we zo veel absurde fantasie-Surinaamse gerechten in de supermarkt? Dat zien we in de nieuwe theatervoorstelling Peper & Zuur?! van comedian Howard Komproe en kok Noni Kooiman. Beide theatermakers zijn te gast om ons door de culinaire geschiedenis van Suriname heen te loodsen. 
 
(01:09:47) OVT Doc: Voor Alia 
Nergens ter wereld hebben vrouwen zoveel beperkingen als in Afghanistan. ‘Genderapartheid’ heet het systeem van het tweede Talibanregime, waarin vrouwenrechten stelselmatig worden geschonden. Meisjes mogen vanaf hun twaalfde niet meer naar school; vrouwen mogen niet werken; er mag niet worden gezongen; en in het onderwijs zijn door vrouwen geschreven boeken verboden. Hoe dat is gekomen, is te horen in de documentaire Voor Alia van Maartje Duin. Voor Alia is een portret van de Afghaans-Nederlandse schrijfster Forugh Karimi, en via het verhaal over Karimi’s jeugdvriendin Alia komen we dichterbij deze pijnlijke geschiedenis. 
 
Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-maart-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-maart-2026 )

(01:57) Het zijn vage berichten die in verschillende media verschijnen: Koerden zouden zich gaan mengen in de oorlog in Iran, of daar zelfs al mee bezig zijn. Daar is vooralsnog geen bewijs voor, maar duidelijk is dat de Amerikanen in gesprek zijn met Koerdische groepen in Iran en daarbuiten. Het is niet de eerste keer dat de VS rekent op Koerdische steun. Hoe hebben Koerden – die bekend staan als het grootste volk zonder staat - zich eerder opgesteld in Amerikaanse oorlogen, en wat betekent dat voor de oorlog tegen Iran nu? Michiel Leezenberg, filosoof en Koerden-deskundige bij de UvA is te gast. 
 
(13:24) Ali en Nino zijn de Azerbeidzjaanse Romeo en Julia. Het is een verhaal van liefde tussen verschillende culturen en geloof. Schrijver Abdelkader Benali en pianist Daria van den Bercken brengen met hun voorstelling De wereld van Ali & Nino een muzikale reis door de multiculturele lappendeken van de Kaukasus aan het begin van de 20e eeuw. 
 
(27:54) Crack. Gerookte cocaïne. In steeds meer Nederlandse parken en straten in de grote steden is het een zichtbaar overlast gevende harddrug. Het beeld van openlijk drugsgebruik in stadsparken roept herinneringen op aan de heroïne-epidemie in de jaren zeventig. Arjan Nuijten is drugshistoricus en neemt ons mee naar het beruchte Vondelpark van 1972. 
 
(39:27) OVT-recensent Fresco Sam-Sin bespreekt twee boeken en een museum: 
- Consent, Een geschiedenis van dwang en vrije wil en alles daartussenin - Chanelle Delameillieure en Jolien Gijbels 
- Het Museum voor de Verpleegkunde 
- Landverhuizers rond de Sloterplas - Wendela Gronthoud 
 
(53:22) ‘Bestaan er Zwarte engelen?’ Het is een vraag die in de nieuwe roman Achtentwintig letters van Rashid Novaire een zoektocht naar een beladen verleden opent. Een verhaal dat zijn oorsprong vindt in de route van de Sub-Sahara naar de Maghreb, en een familiegeschiedenis die generaties overspant, van slavernij tot trouw aan de sultan van Marokko. Auteur Rashid Novaire is deze zondag te gast, en bespreekt zijn nieuwe roman. 
 
(01:06:02) OVT Doc: Hondenrassen
 Het blijft een thema waar veel discussie over bestaat: het fokken van rashonden. Hoe ver moeten we daarin gaan? En ten koste van wat?  En wanneer ontstonden de eerste rashonden eigenlijk? Luister naar de eerder gemaakte documentaire ‘Touch of Gold - Daylight Charisma’ (door Laura Stek). 

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-maart-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-maart-2026 )

(02:34) 28 februari begon de aanval van de VS en Israël op Iran. Zal het de Iraniërs dichter bij democratie en vrijheid brengen? Bij OVT zijn journalist Yaghoub Sharhanien en arabist Leo Kwarten. 

(21:21) Herculine Barbin schreef vlak voor haar dood in 1868 haar ervaringen op als intersekse persoon: mensen die zijn geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. Deze memoire is het oudst bekende West-Europese ervaringsverhaal van een intersekse persoon. Voor Marleen Hendrickx de aanleiding voor het maken van de voorstelling enfin, Barbin. 

(32:32) Het recht van de sterkste #6: Amerikanist Albertine Bloemendal over Henry Kissinger, hét gezicht van de Amerikaanse buitenlandpolitiek.  

(46:35) Ann Lee kwam in 1776 in Amerika aan. Samen met haar volgelingen, de ‘Shakers’, geloofde ze dat ze de tweede Christus op aarde was. Met deze 'Shakers' hield ze al in de 18e eeuw een verrassend progressief wereldbeeld aan, zo is te zien in de nieuwe film The Testament of Ann Lee. Amerikaanse onderzoeker Markha Valenta bespreekt het portret van Ann Lee als vergeten feministisch icoon. 

(57:35) OVT-recensent Wim Berkelaar bespreekt een boek en een tentoonstelling: 

Andries Sternheim (1890-1944) Vergeten binnen de Frankfurter Schule - Bertus Mulder  
Ongekend talent: vrouwen van de Amsterdamse School in Museum Het Schip  

(01:05:47) OVT Doc: Jeugd versleten Deel 2 

Begin februari vond in Marrakech in Marokko de 6e Wereldconferentie over de uitbanning van kinderarbeid plaats. 2025 had het jaar moeten zijn dat er wereldwijd een einde aan kinderarbeid zou komen, maar dat doel is bij lange na niet gehaald. Nog altijd werken er 138 miljoen kinderen, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen.  

In Nederland is kinderarbeid wel uitgebannen. Maar wie denkt dat al zo is sinds het ‘Kinderwetje van Van Houten’ in 1874, zit ernaast. Nog tot ver in de 20e eeuw werd er in Nederland door kinderen gewerkt. In de tweedelige documentaire ‘Jeugd versleten’ horen we de verhalen van mensen die dat zelf hebben meegemaakt.  

Programmamaker Katinka Baehr maakte dit tweeluik, op basis van interviews uit 1989 uit de OVT-serie ‘Arbeiderslevens’.  
 
Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-1-maart-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-1-maart-2026%20 )

(01:32) De VS heeft onder Trump een oud doel weer opgepakt: Cuba afknijpen, totdat het communistische regime valt. En nu, doordat Venezuela geen olie meer levert, is de druk op Cuba extreem hoog. Edwin Koopman, Latijns-Amerikakenner en journalist bij Bureau Buitenland, vertelt meer 

(11:26) Napoleon veroverde Europa met kanonnen. Madame Germaine de Staël bestookte het met ideeën, en dat maakte haar gevaarlijker dan een leger. Wie was deze vrouw, die zo gevaarlijk werd gevonden door de machtigste man op aarde? Margot Dijkgraaf is te gast met haar nieuwe boek  

(25:50) Hij staat te boek als zeeheld, admiraal en - niet onomstreden- nationaal icoon: Michiel de Ruyter. Zijn huis in Vlissingen wordt nu op internet te koop aangeboden. Gepensioneerd archivaris Ad Tramper bezocht de woning en vertelt meer.  

(29:57) In Marokko werd hij gezien als culturele grootheid, maar in Nederland is hij vrijwel onbekend gebleven. De Oost-Groningse kunstverzamelaar Bert Flint (1931-2022) vertrok in de jaren ‘50 naar Marrakech. Journalist en documentairemaker Lejo Siepe schreef het boek Een vreemdeling in de Medina en is te gast. 

(40:02) Op 10 februari 1941 verschijnt Het Parool voor het eerst tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vijfentachtig jaar later is het een gevestigde krant, maar de vraag waar het ooit om begon blijft urgent, want de vrije pers staat wereldwijd onder druk.  We gaan erover in gesprek met een van de schrijvers van het jubileumboek Vrij, onverveerd, journalist en onderzoeker Teun Dominicus.  

(53:00) Het recht van de sterkste #5: filosoof en journalist Thomas Muntz over Hannah Arendt 
 
(01:07:21) Vanwege die vieringen van het Chinees nieuwjaar was het deze week weer veel te zien: de leeuwendans. Een bekend beeld — een rij mensen, gezamenlijk kleurrijk verkleed, die zich als één leeuw voortbewegen. Wat is het verhaal achter deze dans? We vragen het sinoloog en vaste OVT-recensent Fresco Sam-Sin.  

(01:13:06) OVT Doc: Jeugd versleten Deel 1 
 
Begin februari vond in Marrakech in Marokko de 6e Wereldconferentie over de uitbanning van kinderarbeid plaats. 2025 had het jaar moeten zijn dat er wereldwijd een einde aan kinderarbeid zou komen, maar dat doel is bij lange na niet gehaald. Nog altijd werken er 138 miljoen kinderen, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen.  

In Nederland is kinderarbeid wel uitgebannen. Maar wie denkt dat al zo is sinds het ‘Kinderwetje van Van Houten’ in 1874, zit ernaast. Nog tot ver in de 20e eeuw werd er in Nederland door kinderen gewerkt. In de tweedelige documentaire ‘Jeugd versleten’ horen we de verhalen van mensen die dat zelf hebben meegemaakt.  

Programmamaker Katinka Baehr maakte dit tweeluik, op basis van interviews uit 1989 uit de OVT-serie ‘Arbeiderslevens’.  
 
Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-februari-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-februari-2026%20)

(02:00) De in 2024 overleden Russische oppositieleider Aleksej Navalny werd vergiftigd in zijn cel. Dat maakte de Britse overheid gisteren bekend na uitvoerig onderzoek, onder meer in samenwerking met Nederland. Hoe past dit onderzoek in de lange traditie van vergiftigingen in Rusland? Te gast is Ben de Jong, expert op het gebied van Russische Inlichtingendiensten.   
(16:10) Anglist Kristine Johanson over de nieuwe verfilming van ‘Wuthering Heights’. 

(26:18) Trump dreigt met het herstarten van kernproeven, en sinds vorige week is het Amerikaans-Russische kernwapenverdrag START 2 verlopen. Gaan we terug naar de piek van 1986, met meer dan 70.000 kernkoppen wereldwijd? Te gast is hoogleraar internationale betrekkingen Michal Onderco. 

(37:11) Nadia Bouras bespreekt deze week twee boeken en een film: 
‘Mother Mary comes to me’ - Arundhati Roy (vert. Lucie van Rooijen en Inger Limburg) 
‘De donkere kamer (Een geschiedenis van migraine)’ - Celia Svedhem (vert. Hans Kloos) 
‘Lions By The River Tigris’ (film) - Zaradasht Ahmed 

(47:16) Het recht van de sterkste #4: Duitslandkenner en historicus Hanco Jürgens over de ‘IJzeren Kanselier’ Otto von Bismarck. 

(58:58) OVT Doc: Pottenkijkers ongewenst 
Een grote ruzie tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië over een tropische eilandengroep in de Indische Oceaan is begin februari met een sisser afgelopen. Het gaat om de Chagos-eilanden, die ten zuiden van de Maladiven liggen en onderdeel zijn van de Britse overzeese gebieden. Groot-Brittannië zou de eilanden overdragen aan zijn voormalige kolonie Mauritius. Maar daar werd de VS woedend over, want op een van de eilanden ligt een grote Amerikaanse basis. ‘Een daad van grote domheid’, noemde Trump het. In alle berichtgeving wordt één groep telkens over het hoofd gezien: de voormalige bewoners van Chagos, die in de jaren ‘70 gedwongen werden om de archipel te verlaten. Programmamaker Saar Slegers was wél in hen geïnteresseerd en maakte 15 jaar geleden voor de NTR een documentaire: ‘Pottenkijkers ongewenst’. Zij is bij OVT te gast en we herhalen haar documentaire die eerder werd uitgezonden in het programma Radiodoc, de voorloper van de documentaire-podcast DOCS.   
 
Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-februari-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-februari-2026%20)