Skip to content
Radio Logo

OVT

NPO Radio 1 / VPRO
Latest episode

401 episodes

  • OVT

    OVT | Vrede in Bosnië, De tomaat, Thomas Mann

    22/11/2026 | 1h 44 mins.
    (01:46) Op 21 november 1995 werd de Bosnische Burgeroorlog beslecht. En op 14 december van datzelfde jaar werd het Verdrag van Dayton officieel getekend in Parijs. Hiermee werd de oorlog in Bosnië en Herzegovina tussen de Bosnische Serviërs, de Bosnische Kroaten en de Bosniakken beëindigd. Aanvankelijk vierden de Bosniërs het groots, maar nu, 31 jaar later is Bosnië en Herzegovina door het verdrag in tweeën gesplitst. Volgens Marjolein Koster, journalist en auteur, heeft de vredesdeal de segregatie en onvrede in Bosnië en Herzegovina vooral versterkt en zij twijfelt over de houdbaarheid van die vrede. Koster vertelt meer. 
     
    (15:23) Het is 1949, en de Duitse schrijver Thomas Mann keert na zestien jaar ballingschap terug naar zijn vaderland, een land in puin, een Duitsland dat in tweeën breekt: Oost en West. Daarover gaat Fatherland, een film waar Duitsland al maanden over praat. Het is een film die gaat over veel meer dan Thomas Mann. Het gaat over schuld, over wie wegging en wie bleef, en over de vraag wat een vaderland eigenlijk is. Hoe is het om met een Duitse blik naar dit verhaal te kijken? Annette Birschel studeerde literatuurgeschiedenis in Hamburg en is al ruim twaalf jaar Nederland-correspondent voor Duitse media. Zij keek de film en komt praten over Thomas Mann en zijn vaderland. 
     
    (27:40) Italiaanse lasagne, Spaanse gazpacho of Franse ratatouille. Het zijn authentieke gerechten met alle drie één essentieel ingrediënt: de tomaat. De groente is onmisbaar in de Zuid-Europese keukens en ook in Nederland is die niet meer weg te denken. Maar de tomaat groeit van origine helemaal niet in Europa. Het is een uitheemse soort, de Europeaan heeft hem in de loop van de eeuwen in het dieet opgenomen en eigen gemaakt.  Wat voor weg heeft de tomaat afgelegd van de Meso-Amerikaanse wereld tot dagelijks op het bord van miljoenen Nederlanders? We vragen het aan historicus en hobby-tomatenkweker Bart de Prins, hij schreef het boek De tomaat. Een geschiedenis van verwondering en smaak 1500–1900. 
     
     
    (36:15) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt twee boeken een een podcast. 
    - De dag na de bevrijding - Paul Scheffer  
    - Strijdbaar democraat: Een biografie van P.J. Oud (1886-1968) - Boris van Haastrecht  
    - Brieven aan Max Blokzijl - samenwerking van Beeld&Geluid, NIOD, Oorlogsbronnen en WO2Net 
     
     
    (46:56) In 1953 verscheen in het literaire tijdschrift Libertinage een kort verhaal van een jonge veteraan, Jan Eijkelboom. Hij schreef over zijn liefde voor de Javaanse Soemiati en over hoe hij haar achterliet: ‘Ik groette haar en verdween haastig, zonder om te kijken.’ Er kwam nauwelijks een reactie. En zo is het eigenlijk gebleven. Ruim 200.000 Nederlandse militairen vochten tussen 1945 en 1949 in Indonesië. Over executies en martelingen praten we inmiddels openlijk. Over liefde, seks en seksueel geweld nog altijd bijna niet. Terwijl dat een groot deel van die oorlog was, voor de militairen en voor miljoenen Indonesiërs. Daarover gaan we in gesprek met historicus Jonathan Verwey. Hij deed acht jaar onderzoek en schreef Tussen verlangen en geweld. De seksuele geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht in Indonesië 1945 – 1949. 
     
    (58:12) Deel twee van de serie van OVT en Bureau Buitenland over grenscontroles die terug zijn in Europa, een dikke dertig jaar nadat het Akkoord van Schengen inging. Mogen Europese landen grenscontroles invoeren om asielmigratie tegen te gaan? En als dat juridisch niet is toegestaan, waarom wordt er dan niet ingegrepen? Noortje en Wisse steken met de FlixBus de Pools-Duitse grens over en duiken in de Poolse geschiedenis. Want die grenzen, die we nu zo standvastig bewaken, zijn nog helemaal niet zo oud. Hoeveel van het vrije verkeer binnen Europa zijn landen bereid op te geven om een gevoel van veiligheid te creëren?
  • OVT

    OVT | Voyager, Arion, Tussentijdse verkiezingen

    15/11/2026 | 1h 43 mins.
    (01:57) Het rommelt in Den Haag. Afgelopen dinsdag werd in de Tweede Kamer een motie van Mirjam Bikker aangenomen, waarin gesteld wordt dat er niet direct verkiezingen uitgeroepen worden als het kabinet valt. Er moet eerst gedebatteerd worden door de Tweede Kamer voor het ontslag officieel ingediend wordt. De traditie van tussentijdse verkiezingen is relatief jong, pas vanaf de late jaren 1960 is dit de norm. De oorzaak daarvoor? De beruchte nacht van Schmelzer, waar het kabinet van Jo Cals door zijn partijgenoot ten val is gebracht.

    Waarom is toen die switch gemaakt? Welke oorzaken liggen daarachter? Paul van der Steen, historicus, journalist, en biograaf van Jo Cals legt het uit in OVT.

    (14:05) De ruimtesonde Voyager 1 breekt aanstaande woensdag door een historische astronomische grens: één lichtdag. Het ruimtevoertuig dat al sinds 1977 in de ruimte zweeft heeft dan de afstand bereikt die licht in één dag afreist, bijna 26 miljard kilometer. En nog steeds communiceert het apparaat met de aarde en geeft ons inmiddels nieuwe informatie over het interstellaire, de ruimte tussen zonnestelsels. Een goed moment dus om in te checken bij onze verste ontdekkingsreiziger.

    Daarover te gast is wetenschapsjournalist Govert Schilling.

    (23:48) Toen in 1995 de uitvaart van horecakoning Manfred Langer door Amsterdam trok, ontspoorde de stad. Volgauto's, limousines, duizenden mensen op straat. Langer was een Weense jongen die in Amsterdam het nachtleven op zijn kop zette. Met club iT creëerde hij eind jaren tachtig Nederlands meest legendarische nachtclub. Met dragqueens in Amerikaanse cabrio's voor de deur en een dansvloer waar duizenden mensen voor het eerst zichzelf konden zijn.

    Wat kunnen we leren van zijn nalatenschap? Nu is er voor het eerst een echte biografie, en daarover gaan we praten met Tim Treffers, schrijver van ‘Chez Manfred’.

    (35:24) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Sanne Frequin, Bart Funnekotter, Fresco Sam-Sin, Nadia Bouras en Lotte Houwink ten Cate. Deze week is de beurt aan Lotte Houwink ten Cate. Zij bespreekt twee boeken een een tentoonstelling:

    Reisdagboek Taiwan - Yáng Shuang-zi’ (vertaling door Silvia Marijnissen)

    Oorlogsdagboek - Astrid Lindgren (vertaling door Janny Middelbeek-Oortgiesen)

    Marisol - Boijmans Depot

    (47:05) De Antilliaanse schrijver Frank Martinus Arion begon als een arme jongen uit Curaçao, en groeide uit tot gevierd schrijver, die velen zullen kennen van zijn bestseller Dubbelspel uit 1973. Naast schrijver was hij nog veel meer. Een charmeur die vrouwen tot wanhoop dreef. Een activist die voelde dat hij werd uitgelachen om dingen waar we nu serieus over praten: excuses, herstelbetalingen, een slavernijmonument.

    Neerlandicus Mineke de Vries kreeg uitgebreide toegang tot zijn uitgebreide persoonlijke archief. Het resultaat is de biografie ‘Uit baldadig hout ben ik gesneden. Het leven van Frank Martinus Arion’. Zij schuift aan bij OVT.

    (56:24) Meer dan dertig jaar na het verdwijnen van de eerste grenscontroles voeren steeds meer Europese landen toch weer onderlinge controles in. Het argument: asielmigratie tegengaan. Maar werken ze wel en zijn ze juridisch toegestaan? En wat betekenen ze voor mensen die de grens oversteken? In de podcastserie Grensgeval van OVT / Bureau Buitenland bundelen juridisch dossiervreter Noortje Smeltink en humoristisch verhalenverteller Wisse Beets hun krachten. Samen reizen ze dwars door Europa, onderzoekend wat grenzen voor ons betekenen en op zoek naar een antwoord op de vraag ‘wat is er met onze grenzen aan de hand?’

    In aflevering 1 reizen Wisse en Noortje naar Schengen, naar de boot waar het verdrag ooit is getekend en duiken ze in het ontstaan van de Europese trots van open grenzen. Ze bezoeken het Europees Parlement en spreken met onderzoekers, lokale bestuurders en inwoners van grensgebieden. Ook ontmoeten ze asielzoekers die via andere Europese landen in Nederland zijn aangekomen. Wat betekenen de grenscontroles voor hen?
  • OVT

    OVT | Prairiepopulisme, Godzilla, Sinterklaas.

    08/11/2026 | 1h 45 mins.
    (01:29) Informaticus Geoffrey Hinton, bekend als de ‘Godfather van AI’, slaat deze week alarm in een groot interview in de Britse krant The Guardian. Volgens hem ligt een AI-ramp op Tsjernobylschaal op de loer. En hij is niet de enige AI-grootheid die zich de afgelopen tijd uitsprak. In september waarschuwde Anthropic-CEO Dario Amodei nog dat er een rem gezet moest worden op de AI-ontwikkelingen.

    Hoeveel zorgen moeten we ons maken over de voortgang van kunstmatige intelligentie? En hoe heeft AI dit punt bereikt? Dat vragen we aan Renske Bos, AI-onderzoeker.

    (10:48) 94 jaar! Zo lang geleden is het dat de Amerikaanse staat Kansas een Democraat naar de Senaat stuurde. Maar dinsdagnacht was het zover: dominee Adam Hamilton, voorganger van de grootste Methodistenkerk van het land, versloeg senator Roger Marshall in een staat die te boek staat als bloedrood en die Trump twee jaar geleden met overmacht won.

    Die relatief onbekende staat in het midden van het land: Kansas, wat is daarmee aan de hand? We bespreken het met journalist Casper Thomas

    (20:50) Bijna iedereen heeft wel een beeld bij Godzilla: een groot dinosaurusachtig monster dat uit de zee komt en de stad verwoest, van hetzelfde kaliber als King Kong. Maar niet iedereen weet dat het verhaal van Godzilla gebaseerd is op het collectieve Japanse nucleaire trauma van kernbommen en atoomtesten.

    Dit verhaal raakte in de decennia na de eerste film vergeten. Godzilla werd steeds meer een film-icoon en de boodschap verdween. De nieuwste Godzilla-film, Godzilla Minus Zero, grijpt juist weer terug naar het nucleaire trauma waar de eerste film uit voortkwam. Historicus Simon Derks is afgestudeerd op Godzilla en heeft de film gezien. Hij schuift aan bij OVT om het verhaal van en achter de reuzenhagedis te vertellen

    (30:37) Het leest een beetje als een klassiek kostuumdrama, maar dan in Brabant: boven de rijke landheer, beneden de knechten en keuterboeren. Maar eind negentiende eeuw vindt daar een stille revolutie plaats, die alles anders zou maken. In “Henri & Wij van de hei” volgen we de Leidse hoogleraar Henri van der Hoeven, bezitter van een groot landgoed in Zundert, maar we volgen ook een aantal armoedzaaiers uit het dorp die in de schaduw van het landgoed een bestaan bij elkaar sprokkelden.

    Onder die mensen waren ook de voorouders van Wim Voermans, ook hoogleraar in Leiden en bekende rechtsgeleerde. Hij werkte zes jaar lang aan dit literair non-fictieboek dat het verhaal van zijn voormoeders recht doet.

    (48:10) Hij komt elk jaar met de boot uit Spanje, heeft een lange witte baard en was ooit bisschop van Myra. Dat denken we tenminste te weten. Maar wie was die heilige Nicolaas nou echt? Onder historici leefde lang het idee dat dat allang was uitgezocht. Niet dus. Rutger Kramer dook in middeleeuwse handschriften uit Constantinopel, Napels en Utrecht. Wat hij vond was niet één Sint-Nicolaas, maar een heilige die in elke eeuw en op elke plek weer een ander verhaal moest vertellen.

    Vlak voor de Sint in Nederland aankomt gaan we in gesprek met Rutger Kramer, historicus van de middeleeuwen aan de Universiteit Utrecht. Zijn nieuwe boek heet Goed heilig man.

    (1:03:12) Aram (22 jaar) en Ariana (16 jaar) wonen met hun ouders en twee kleine zusjes al twee jaar in een kerk in Kampen. De Open Hof biedt het gezin Babayants sinds november 2024 kerkasiel, zodat het gezin niet kan worden uitgezet naar Oezbekistan. Om te voorkomen dat het gezin in de kerk wordt opgepakt is er dag en nacht een kerkdienst gaande. In de OVT-documentaire Kerkasiel in Nederland onderzoekt programmamaker Katinka Baehr de geschiedenis van kerkasiel, van de eerste acties tot het heden.

    Kerkasiel bestaat al duizenden jaren, maar hoe werkt dat in onze tijd waarin kerk en staat gescheiden zijn? En hoe zag het eerste kerkasiel in Nederland eruit in 1975, toen 182 zogenaamde ‘Kerkmarokkanen’ hun toevlucht zochten in kerken, onder meer in de Mozes en Aäronkerk in Amsterdam?

    Programmamaker Katinka Baehr maakte een documentaire over de geschiedenis van kerkasiel. Ze ontmoet betrokkenen bij de actie van de Kerkmarokkanen en gaat naar Kampen om te spreken met vrijwilligers, de dominee én met Aram en Ariana. Hoe houd je het vol, twee jaar opgesloten zitten in een kerk? En wat vraagt het van de mensen die hen beschermen.
  • OVT

    OVT | Opkomst socialisme VS, FvD en fascisme, opgezette dieren

    01/11/2026 | 1h 44 mins.
    (01:55) Dinsdag kiest Amerika een nieuw Congres. Voor Trump staat zijn meerderheid op het spel, maar de spannendste strijd woedt aan de andere kant: binnen de Democratische Partij. Daar rukken de Democratic Socialists of America op. Ze wipten zittende Democraten van hun zetel en leveren sinds januari de burgemeester van New York. Tien jaar geleden had de DSA een paar duizend leden, nu meer dan honderdduizend. Socialisme, in Amerika? Hoe kan dat? Daarover gaan we in gesprek met journalist en Amerikadeskundige Laila Frank.

    (15:11) ‘Probleemwolf’ Bram kwam vorig jaar veel in de media door zijn aanvallen op mensen in de bossen van de Utrechtse Heuvelrug. In december werd hij uiteindelijk doodgeschoten. Deze zondag wordt hij opgezet in Naturalis, en het plan is nu dat bezoekers kunnen meekijken. Waar komt onze fascinatie vandaan om dieren op te zetten? En hoe zijn de technieken veranderd door de tijd? Sophie Kiela, meervoudig Nederlands kampioen taxidermie, schuift aan. 

    (26:37) Fascisme. Het wordt de laatste tijd zo vaak gebruikt dat het bijna betekenisloos lijkt. Maar wanneer is het eigenlijk wel redelijk om te spreken van fascisme? Wat als er wel degelijk lijnen lopen van de nazi-ideoloog Rosenberg via de Franse denker De Benoist naar de denkbeelden van Forum voor Democratie? Historicus en NSB-kenner Robin te Slaa, schreef erover in zijn nieuwe boek Flirten met Fascisme: het gedachtegoed van Forum voor Democratie. Hij geeft een analyse van wat Forum wél en niet deelt met het fascisme van de vorige eeuw. 

    (41:40) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Sanne Frequin, Bart Funnekotter, Fresco Sam-Sin, Nadia Bouras en Lotte Houwink ten Cate. Deze week is de beurt aan Dore van Duivenbode. Zij bespreekt twee boeken een een tentoonstelling:  
    * Crime Passionnel - Masha Alexandra van der Heyde 
    * Fentanyl - Teun Voeten  
    * Broodnodig - Stedelijk Museum Schiedam

    (52:33) Nooit meer Auschwitz. Decennialang was dat in Nederland de maatstaf voor goed en kwaad, maar volgens historicus David Wertheim heeft de Holocaust als moreel kompas afgedaan. Bij de opening van het Nationaal Holocaustmuseum werden overlevenden uitgejouwd, en sinds 7 oktober roepen beide kampen hetzelfde: ‘Never again is now’. Hoe kunnen we dat begrijpen, en wat komt er voor ‘Nooit meer Auschwitz’ in de plaats? Daarover gaan we in gesprek met Wertheim. Hij is naast historicus ook directeur van het Menasseh ben Israel Instituut voor Joodse Studies en auteur van het nieuwe boek Auschwitz is dood.

    (1:07:30) Krijgt Drenthe een eigen feestdag? Er gaan stemmen op voor 28 juli, de datum van de Slag bij Ane in 1227. Dat was een bloederige strijd om onafhankelijkheid tussen de Utrechtse bisschop en de afvallige Drent Rudolf van Coevorden in het huidige grensgebied van Overijssel en Drenthe. Volgend jaar is de 800-jarige herdenking en RTV Drenthe gooide een balletje op om de Slag jaarlijks te vieren. Daarmee zou Drenthe de eerste provincie zijn met een officiële eigen feestdag. Bovendien wordt volgend jaar, op verzoek van een motie in de Provinciale Staten, een officieel Drents ‘volks-vreugdelied’ gekozen. Is Drenthe zijn beroemde bescheidenheid aan het afschudden? Marten Minkema zoekt het uit in deze audio-documentaire.
  • OVT

    OVT | Joseph Roth, Brazilië, Libris Geschiedenis Prijs

    25/10/2026 | 1h 43 mins.
    (01:35) Op zondag 25 oktober vinden in Brazilië presidentsverkiezingen plaats. Zittende president Luiz Inácio Lula da Silva, beter bekend als Lula, neemt het op tegen de rechtse kandidaat Flavio Bolsonaro, de zoon van voormalig president Jair Bolsonaro. 

    Deze verkiezingen zijn verre van Lula’s eerste. Tussen 2003 en 2011 won de inmiddels 81-jarige al twee keer. Daarvoor heeft Lula ook drie tevergeefse pogingen gedaan om president te worden, startend bij de allereerste vrije verkiezingen van Brazilië in 1989. Hoe verliepen die verkiezingen toen? Welke gevolgen hebben die gehad? We praten erover met Mariana Françozo, Braziliaanse en hoogleraar Museumstudies op de Universiteit Leiden.

    (13:48) In de zomer van 1924 loopt een jonge journalist over het Duitse eiland Rügen. Op huizen hangen bordjes die Joden de toegang ontzeggen, en aan een strandhotel wapperen grote hakenkruisvlaggen. Een jaar eerder had hij al een staatsgreep in München beschreven, een paar weken voordat Hitler die echt pleegde. De journalist heet Joseph Roth. Hij zag het fascisme aankomen toen bijna niemand dat nog wilde zien. Wie hem nu leest, schrikt van hoe bekend het allemaal klinkt.

    Daarover gaan we in gesprek met de Godfather van de verhalende geschiedenis Geert Mak. Hij is lid van het Joseph Roth-genootschap en schreef het voorwoord bij Hakenkruis in het knoopsgat, vertaald en samengesteld door Els Snick.

    (30:30) Suzy V met Sound of the Sea

    (36:28) Een paar dagen voor de presentatie van het onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in het koloniale verleden bleef het stil rond een ambtelijk adviesrapport over Chinese, Hindostaanse en Javaanse contractarbeid in Suriname, dat meer structurele aandacht voor dit onderdeel van onze geschiedenis bepleitte.

    Sam-Sin is nazaat van een Chinese contractarbeider die in 1858 van Macau naar Suriname werd vervoerd. Hij is bezig met een boek over de geschiedenis van de contractarbeid, en zal zondag ook een speech houden op de eerste Nederlandse herdenking van de aankomst van de eerste Chinese contractarbeiders in Suriname.

    (51:18) Wie wint de Libris Geschiedenis Prijs 2026, en schreef daarmee het beste historische publieksboek? We praten met de genomineerde auteurs en onze afgevaardigde in de jury, schrijver Abdelkader Benali vertelt waarom deze boeken genomineerd zijn. We eindigen met de bekendmaking van de winnaar door juryvoorzitter Frits Spits.

    (55:22) Maite Karssenberg: Dubbelleven 

    (1:03:52) Maarten van Ginderachter: Arm Vlaanderen 

    (1:11:29) Dik Verkuil: De ongenaakbare Bolkestein 

    (1:19:30) Suzy V met L'Eredità

    (1:22:45) Isabel Casteels: De kronieken van de dood 

    (1:32:30) Dik van der Meulen: Meester in het paradijs 

    (1:38:17) Bekendmaking winnaar door Frits Spits
More History podcasts
About OVT
OVT is een podcast over de actualiteit van de geschiedenis. Met historische achtergronden bij het nieuws, recensies van boeken, films en tentoonstellingen, aandacht voor geschiedenis in de wetenschap en spraakmakende verhalende documentaires. Presentatie: Laura Stek. Abonneren op onze documentaires kan ook. Ga dan naar de podcast OVT Doc. Of ga naar de OVT-podcastseries zoals De plantage van onze voorouders, Liefste Lies, De elf stemmen van Srebrenica en Kweekje.
Podcast website

Listen to OVT, Irish History Podcast and many other podcasts from around the world with the radio.net app

Get the free radio.net app

  • Stations and podcasts to bookmark
  • Stream via Wi-Fi or Bluetooth
  • Supports Carplay & Android Auto
  • Many other app features
OVT: Podcasts in Family