Scientias Podcast

Kan kunstmatige intelligentie wiskundige problemen oplossen waar de slimste mensen al tientallen jaren hun tanden op stukbijten?
In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman in een bijzondere ontwikkeling: AI heeft belangrijke vooruitgang geboekt rond de quasi-Riemannhypothese. Die hangt samen met een van de beroemdste onopgeloste problemen uit de wiskunde: het vermoeden van Riemann.
Wat hebben priemgetallen daarmee te maken? Waarom zijn de ontdekkingen van Euler en Gauss nog altijd belangrijk? En hoe wist AI bestaande wiskundige technieken op een verrassende manier te combineren tot een nieuw bewijs?
Ook bespreken we wat deze ontwikkeling betekent voor de toekomst van wetenschappelijk onderzoek. Kan AI verbanden ontdekken die mensen over het hoofd zien? En wat blijft de rol van menselijke wetenschappers?
De gepubliceerde bewijzen moeten nog verder onafhankelijk worden gecontroleerd. Maar de mogelijke gevolgen zijn groot.
Scientias Podcast live! Op woensdag 25 november 2026 nemen we een aflevering op met publiek in Hal West in Amsterdam. Inloop vanaf 19.00 uur, start om 19.30 uur.
Kaartjes: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/
00:00 Intro: AI zorgt voor een wiskundige doorbraak
01:30 AI-datacenters en het elektriciteitsnet
03:55 Scientias Podcast live in Hal West
05:00 Wat heeft AI nu eigenlijk bewezen?
09:45 Het beroemde vermoeden van Riemann
16:00 Priemgetallen: de bouwstenen van de wiskunde
21:30 Euler en de verrassende wereld van oneindige reeksen
28:00 Riemann, Gauss en de verdeling van priemgetallen
35:50 Nulpunten en het mysterie van de zètafunctie
42:00 Hoe AI tot een nieuw wiskundig bewijs kwam
52:00 Wat betekent deze doorbraak voor de wetenschap?
See omnystudio.com/listener for privacy information.

AI-systemen lossen tegenwoordig wiskundige problemen op waar onderzoekers soms al tientallen jaren mee worstelen. OpenAI publiceerde onlangs honderden door AI gegenereerde wiskundige manuscripten en claimde zelfs een doorbraak bij een van de beroemde millenniumproblemen.
25 november 2026: onze eerste live-opname in Hal West, koop kaartjes hier:
https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/
In aflevering 95 van de Scientias Podcast bespreken Diederik Jekel en Krijn Soeteman wat deze ontwikkelingen betekenen voor de wetenschap. Hoe controleer je een bewijs dat bijna niemand meer begrijpt? Wat blijft de rol van menselijke wiskundigen? En kan kunstmatige intelligentie ons uiteindelijk helpen bij ontdekkingen die ons eigen begripsvermogen te boven gaan?
Met uitstapjes naar Einsteins wonderjaar, schaakcomputer Deep Blue en het mysterieuze abc-vermoeden.
Deze aflevering vormt het begin van een uitgebreide serie over kunstmatige intelligentie.
00:00 Intro: is er een crisis in de wiskunde?
02:57 Scientias Podcast binnenkort live in Hal West
04:12 AI-hype, datacentra en de mogelijke bubbel
06:11 Wat gaan we ontdekken in onze AI-serie?
10:23 Waarom maakt slimme AI nog zulke domme fouten?
14:54 AI-agenten, veiligheid en autonome systemen
18:41 De crisis in de wiskunde
21:06 Einsteins wonderjaar en het wonderkwartaal van AI
23:56 De zeven millenniumproblemen
25:07 Heeft AI het Navier-Stokes-probleem opgelost?
29:58 Problemen met het bewijs en de controle in Lean
33:26 Duizenden wiskundeproblemen en de toekomst van onderzoekers
39:50 Computerbewijzen en de vierkleurenstelling
44:58 Deep Blue: wat schaken ons over AI leert
50:03 Worden wiskundigen spelers of toeschouwers?
52:04 Moeten we bang zijn voor deze ontwikkelingen?
58:56 Het abc-vermoeden uitgelegd
1:02:13 Een bewijs dat bijna niemand begrijpt
1:03:59 Kan de mens de wetenschap nog bijhouden?
1:07:45 Volgende week en de afsluiting
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fouten maken hoort bij wetenschap. Maar hoe goed zijn wetenschappers en wetenschapsjournalisten eigenlijk in het toegeven van hun eigen fouten?
In aflevering 94 van de Scientias Podcast kijken Diederik Jekel en Krijn Soeteman kritisch naar hun eigen werk. Van een overdreven uitspraak over het Europese stroomnet en een verkeerde uitleg van digitale audio tot vergissingen over dinosauriërs en supergeleiding.
Ook duiken ze in de geschiedenis van de luchtvaart. Waren de gebroeders Wright werkelijk de eersten die met een gemotoriseerd vliegtuig vlogen? En wat leert die discussie ons over bewijs en het belang van herhaalbaarheid?
Tot slot bespreken we de replicatiecrisis in de wetenschap. Waarom worden positieve resultaten veel vaker beloond dan mislukkingen en waarom zijn juist die mislukkingen zo belangrijk voor wetenschappelijke vooruitgang?
00:00 Intro: fouten maken hoort bij wetenschap
01:25 De Internationale Dag van de Mislukking
04:11 Tijd om onze eigen fouten te bespreken
04:54 Hoe oud is het Europese elektriciteitsnet?
09:15 Gelijkstroom, wisselstroom en een verkeerde uitleg
13:33 Hoe werkt digitale audio eigenlijk?
19:33 Sampling, frequenties en de reconstructie van geluid
23:49 Edelgassen, de draaiende aarde en andere correcties
26:01 Een foutje met heel veel nullen
27:33 Dinosauriërs, fossiele brandstoffen en mergel
28:35 Wie vloog er als eerste? De gebroeders Wright?
32:04 Het omstreden verhaal van Gustave Whitehead
39:09 Bewijs, erkenning en herhaalbaarheid
40:42 Waarom mislukkingen belangrijk zijn voor wetenschap
43:49 Experimenteren en resultaten reproduceren
45:22 Supergeleiding en wetenschappelijke verrassingen
49:08 Publicatiedruk en de replicatiecrisis
51:06 Hersenonderzoek en de grenzen van fMRI
53:07 Hoe doen we eigenlijk goede wetenschap?
54:21 Statistiek en de gevaren van selectief analyseren
56:50 Nog een correctie over Kamerlingh Onnes
57:23 Afsluiting en aankondigingen
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering hebben Diederik en Krijn twee gasten van de podcast Met Nerds om Tafel, ook bekend als MNOT. Het gesprek is met Randal Peelen en Jurian Ubachs en we hebben het over zowel echte Scientias-onderwerpen als onderwerpen voor echte nerds. Een mooie cocktail met voor ieder wat wils.
En eerste live-opname van de Scientias Podcast 25 november 2026: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/
00:00 Twee podcasts aan één tafel
05:38 Waar komt het woord nerd vandaan?
07:54 Nerd als geuzennaam
10:05 Erbij horen en je eigen groep vinden
14:51 Rolf Hut: ongegeneerd enthousiast zijn
17:10 Nieuwsgierigheid zonder betweterigheid
20:09 Gewenste gasten en favoriete nerds
23:11 Bill James, Moneyball en honkbalstatistiek
27:38 Hoe wifi door een huis werkt
37:28 Felienne Hermans en vrouwen in programmeren
39:44 Jay Miner: van Atari naar Amiga
45:23 Demoscene en Isaac Newton
50:05 Kleine werelden en handen wassen
53:40 Drie vragen voor de natuurkundige
54:55 Hoe ASML EUV-licht gebruikt voor chips
1:04:38 Waarom computers warm worden
1:10:09 Dansen op maïzena
1:11:31 Luisteraarsvraag: populaire podcastafleveringen
1:15:09 Kun je je eigen internetprovider worden?
1:22:18 Afsluiting en een mogelijk feest bij aflevering 512
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Diep onder het ijs van Antarctica bevindt zich een gigantische detector die de meest ongrijpbare deeltjes van het heelal probeert te vangen: neutrino's. De Belgische natuurkundige Francis Halzen kreeg er dit jaar de Nobelprijs voor Natuurkunde voor. Diederik en Krijn duiken in de werking van IceCube en bespreken ook de Nobelprijzen voor Scheikunde en Geneeskunde. En waarom bewegen we eigenlijk zoveel met onze handen als we praten?

0:00 Introductie en terugblik
01:36 Vooruitblik: onze nieuwe AI-serie
05:04 Luisteraarsvraag: Diederiks handgebaren
08:53 Waarom praten we met onze handen?
12:14 Het McGurk-effect: hoe onze zintuigen samenwerken
19:33 De Nobelprijzen van 2026
21:57 Nobelprijs Geneeskunde: optogenetica
24:28 Nobelprijs Scheikunde: spiegelbeeldmoleculen
33:27 Terug naar de Nobelprijs voor Natuurkunde
36:20 Wat maakt neutrino's zo bijzonder?
39:41 Tsjerenkovstraling: sneller dan het licht?
42:48 Van water naar ijs: het ontstaan van IceCube
47:59 De aarde als filter voor neutrino's
49:37 Waar komen hoogenergetische neutrino's vandaan?
54:42 Kosmische bronnen opsporen
55:24 De eerste grote ontdekkingen van IceCube
57:17 Bert en Ernie en de peta-elektronvolt
59:56 Een nieuw venster op het heelal
01:01:40 Verdient fundamenteel onderzoek een Nobelprijs?
01:04:06 Afsluiting
See omnystudio.com/listener for privacy information.