Normale Mensen Bestaan Niet

Is een grapje maken ten koste van jezelf nou handig of niet? Wat gebeurt er met jezelf en de perceptie die anderen hebben van je als je jezelf niet al te serieus neemt? Psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma bespreken deze keer de psychologie van zelfspot. Over Lennard werd gegrapt in een aflevering van LUBACH. Hoe was dat. En wanneer is zelfspot dus erg goed om te doen en wanneer niet. Dat hoor je in deze aflevering.

Bronnen:
- LUBACH: Waar Lennard even voor gek werd gezet: https://youtu.be/fggdR2cKAic?t=257
- Martin, R. A., Puhlik-Doris, P., Larsen, G., Gray, J., & Weir, K. (2003). Individual differences in uses of humor and their relation to psychological well-being: Development of the Humor Styles Questionnaire. Journal of Research in Personality, 37(1), 48-75. (Het fundamentele onderzoek naar de 4 humorstijlen).
- Aronson, E., Willerman, B., & Floyd, J. (1966). The effect of a pratfall on increasing interpersonal attractiveness. Psychonomic Science, 4(4), 157-158. (Het klassieke experiment over het Pratfall Effect).
- Bitterly, T. B., Brooks, A. W., & Schweitzer, M. E. (2017). Risky business: When humor increases and decreases status. Journal of Personality and Social Psychology, 112(3), 431. (Harvard/Wharton onderzoek naar de impact van humor op status en vertrouwen op het werk).
- Vaillant, G. E. (2000). Adaptive mental mechanisms: Their role in a positive psychology. American Psychologist, 55(1), 89-98. (Over humor als hoogwaardig afweermechanisme).
- Martin, R. A., & Ford, T. (2018). The Psychology of Humor: A Integrative Approach. Academic Press.
- Launspach, T. (2024). We doen allemaal maar wat. Uitgeverij Spectrum.

Waarom zijn we bereid tientallen euro’s neer te leggen voor een vinylplaat, terwijl we met een paar tikken op onze telefoon toegang hebben tot vrijwel alle muziek ter wereld? Is het pure nostalgie, de liefde voor iets tastbaars of verlangen we naar een tijd waarin alles wat eenvoudiger leek?
Naar aanleiding van een luisteraarsvraag van Owen duiken Thijs en Lennard in de psychologie achter nostalgie en de aantrekkingskracht van vinyl. Ze bespreken waarom we graag dingen verzamelen, hoe muziek uit onze jeugd ons een gevoel van verbondenheid en houvast geeft en waarom we soms zelfs verlangen naar een tijd die we nooit hebben meegemaakt. Want waarom voelen oude platen, boeken en analoge camera’s zo bijzonder, en wat zegt onze nostalgie over hoe we omgaan met een steeds complexere wereld?

Jongeren en volwassenen lezen steeds minder en daardoor gaat de gemiddelde leesvaardigheid ontzettend achteruit. Zoals bekend werd door de nieuwe PISA scores (onafhankelijk onderzoek naar leesvaardigheid, rekenvaardigheid enz). In deze aflevering bespreken psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma het gevaar van ontlezen. Want wat doet minder lezen voor ons op cognitief niveau? Heeft het impact op onze empathie en hoe sociaal we zijn? En wat gebeurt er zelfs op maatschappelijk niveau? Spoiler-alert: het is niet mals.

Bronnen:
- Wolf, M. (2018). Reader, Come Home: The Reading Brain in a Digital World. HarperCollins. (Hét standaardwerk over hoe schermen ons leesbrein en diepe verwerking herstructureren).
- Carr, N. (2010). The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains. W. W. Norton & Company. (Genomineerd voor de Pulitzersprijs; legt helder uit hoe internet ons geheugen en aandachtsspanne veranderd).
- Jolles, J. (2020). Leer je kind kennen: Over ontplooiing, leren, denken en het brein. Uitgeverij Pluim. (Nederlandse neuropscholoog Jelle Jolles over de rijping van het tienerbrein en het belang van leeservaring).
- Delgado, P., Vargas, C., Ackermann, R., & Salmerón, L. (2018). Don't throw away your printed books: A meta-analysis on the comprehension effects of reading media. Educational Research Review, 25, 23-38. (Onderzoek waaruit blijkt dat lezen van papier leidt tot beter tekstbegrip dan digitaal lezen).
- Kidd, D. C., & Castano, E. (2013). Reading literary fiction improves Theory of Mind. Science, 342(6156), 377-380. (Beroemde studie die aantoont dat literatuur lezen ons inlevingsvermogen aantoonbaar vergroot).
- Stichting Lezen / KB (2024/2025). Rapportages Geletterdheid en Leesgedrag in Nederland. (Cijfers over de daling in leesvaardigheid en het effect van leesopvoeding).
- Pennycook, G., & Rand, D. G. (2019). Lazy, not biased: Susceptibility to partisan fake news is better explained by lack of reasoning than by motivated reasoning. Cognition, 188, 39-50. (Onderzoek dat aantoont dat vatbaarheid voor fakenieuws vooral komt door 'cognitieve luiheid' / gebrek aan analytisch denken).*
- Lewandowsky, S., et al. (2012). Misinformation and Its Correction: Continued Influence and Successful Debiasing. Psychological Science in the Public Interest. (Over hoe desinformatie werkt in het menselijk brein).*
- Rosenzweig, M. (2024). The Shrinking Public Sphere: Reading, Literacy, and the Crisis of Democracy. (Sociaal-psychologische analyse van de impact van ontlezen op democratische processen).*
- TED Talk door Maryanne Wolf: How the Digital World changes the way we read – Heldere uitleg over de biologische verandering van ons brein bij digitaal lezen.
- Tegenlicht (VPRO): Afleveringen rondom de "Aandachtseconomie" en de impact van de smartphone op onze cognitieve vermogens.
- Video/Uitleg: Paper vs. Digital Reading (Veritasium / Edutopia)
- Korte, wetenschappelijk onderbouwde video's over het verschil in opname tussen schermen en papier.

De één kijkt voor zijn plezier de engste horrorfilms, terwijl de ander na één griezelige scène dagenlang niet kan slapen. Maar waarom vinden sommige mensen het heerlijk om bang te zijn, terwijl anderen er juist helemaal niets van moeten hebben?

Naar aanleiding van een luisteraarsvraag van Esther duiken Thijs en Lennard in de psychologie achter horror. Ze bespreken persoonlijkheid, sensatiezucht, de aantrekkingskracht van angst en waarom sommige mensen steeds extremere prikkels opzoeken. Want wat maakt griezelen eigenlijk zo aantrekkelijk, en wanneer slaat gezonde spanning om in iets minder gezonds?

Deugen de meeste mensen? Of deugen de meeste mensen eigenlijk niet zo? In deze aflevering bespreken psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma het nieuwe boek van Thijs: ‘Waarom goede mensen gevaarlijk zijn - Een psychologie van het kwaad.’ Waarin Thijs, met de theorieën van Zwitserse psycholoog Carl Gustav Jung, ons duidelijk probeert te maken dat juist de slechte kanten van ons leren kennen en omarmen ontzettend belangrijk is. Zoals Jung het noemde: je schaduwkant integreren. Hoe dat precies zit, waarom Thijs dit boek heeft geschreven, en waarom dat zo ontzettend relevant en belangrijk is in de tijd van nu, hoor je in deze aflevering en lees je natuurlijk ook in zijn nieuwe boek.

Bronnen:
Eentje natuurlijk, die van Thijs:
- Bestel Thijs zijn boek: Waarom goede mensen gevaarlijk zijn - Een psychologie van het kwaad in je goede boekhandel of online, zoals hier: https://www.bol.com/nl/nl/p/in-ons-schuilt-ook-een-trump/9300000272050638/?cid=1791283788298-1295810948757